و پيش از افتادن رودهء ناف آن احتياط نمايند كه آسيبى به ناف او نرسد ؛ بلكه هر مرتبه ناف او را چرب نمايند و يا خرقهء او را چرب نموده به روغن بر آن اندازند . و اگر زردچوبه نرم سوده بر آن پاشند نيز خوب است .
چون قنداق از بول تر گردد زود بگشايند و تبديل نمايند و همچنين هرگاه غايط نمايد ؛ تا رطوبت و حدّت بول و غايط اذيتى به او نرساند .
و سر او را به پارچه نيكو بندند و محافظت نمايند كه سردى به آن نرسد ؛ تا آن كه نزله و زكامى او را حادث نگردد .
مكانى كه در آن طفل را مىگذارند ، بايد كه در روشنى معتدل بلكه مايل به تاريكى باشد و شعاع آفتاب بدان نرسد . و از اصوات قويه آن را محافظت نمايند . و نگذارند كه به طرف بالاى سر خود و يا پهلو نظر قوى نمايد و يا روشنى چراغ و غير آن بر بالاى سر و طرف يمين و يسار آن بدارند كه بىاختيار نظر خود را بدان جانب نگرداند كه چون اعصاب و عضلات چشم او نرم است و مستحكم نيست ، خوف حول است .
تا چهل روز هر روز يك مرتبه او را غسل دهند و بمالند بدن او را تا ازالهء وسخ و چرك و عرق از بدن او گردد كه اين تدبير در حفظ جسد او تأثير تمام دارد و در سرما بعضى اطفال را يك روز يا دو روز در ميان و در گرما روزى يك مرتبه يا دو مرتبه و هر يك از اينها موقوف به حال بنيه و قوّت طفل است و ضعف آن و بسا باشد كه در هفتهء يك مرتبه و يا دو مرتبه غسل كافى باشد .
و در همه حال بايد كه آب ، نيم گرم باشد و در سرما مايل به حرارت ؛ امّا نه به حدّى كه بدن آن را بسوزاند . و در حمّام معتدل و يا در محلّ محفوظ از هوا مانند حمّام و به زودى او را غسل دهند و تأخير و درنگ ننمايند - چه در حمّام و چه غير آن - كه باعث تحليل رطوبات داخلى و جذب رطوبات خارجى است .
و بايد كه غسل دادن آن بعد از نوم طويل و بعد از انهضام شير باشد و لهذا اوّلِ روز بهتر است و چون در آب غسل آن چيزهاى نافع مانند برگ حنا و حلبه جوش دهند و صاف نموده بدن او را بدان بشويند بهتر است جهت نشف رطوبات و تحليل فضلات .
خلاصة الحكمة ( فارسى ) — صفحة 948
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٩٤٨