شمال بنگاله واقع است و قريب به كوه بلاد جتيه « 1 » ، مسموع گشته كه چنين است .
و كسانى كه اكثر متضرّر مىگردند از و با ، مردم كثير الجماع ضعيفالقُوا [ و ] مفتوح المسامّ اند كه ابدان ايشان ممتلى از اخلاط باشد .
و بدترين و با آن است كه از اجتماع اسباب سماويه و ارضيه هر دو به هم رسيده باشد .
تدبير اصلاح و با « 2 »
و تدبير تحرّز از و با و اصلاح آن اين است كه : چون آثار حدوث و با ظاهر گردد ، بايد كه مبادرت نمايد به تنقيهء بدن و تجفيف آن از رطوبات فاضلهء زائده و تعديل غذا و مسكن نمايند ؛ زيرا كه هرگاه رطوبات ، تحليل و تجفيف يابند به تنقيه ، ديگر استعدادى قوى جهت قبول تعفّن و فساد نمىماند آنها را و مطلوب اين است .
و بهترين مجفّفات ، تنقيهء بدن است از اخلاط غالبهء زائده - چنان چه ذكر يافت - به اسهال و يا به قى و يا به فصد و حجامت و يا به امثال اينها . و اگر به مسهل است ، بايد كه قوى نباشد ؛ مانند تربد و غاريقون و يا مضعف قلب مانند سقمونيا و امثال اينها ؛ بلكه به ملينات مناسبه مانند هليلهء به روغن چرب نموده و مغز فلوس خيارشنبر و تمر هندى و شيرخشت و امثال اينها اكتفا نمايند . و تقليل غذا و شراب ، بهترين مجفّفات است و ليكن خلو معده نيز مضرّ است ؛ بلكه بايد كه به تفاريق و اندك اندك آن مقدار كه زود هضم و نضج و تحليل يابد و فضولى از آن نماند .
و هر اغذيه [ اى ] كه مرطّب و سريع العفونت باشد ترك نمايند و نخورند ؛ مانند لحوم و البان و فواكه رطبه و بقول . و امّا جائى كه تناول لحوم اضطرارى و لابُدّى باشد ، بايد كه به مخالطت حموضات اصلاح آن را نمايند و از لحوم آن چه بعيد العفونة باشد اختيار نمايند ؛ مانند لحوم طيور خفيفهء معتدله .
هامش
( 1 ) . الف : جبتيه .
( 2 ) . الف : ( تدبير اصلاح و با ) در حاشيه آمده ب : حذف شده .