بيخته ، سه درم ؛ زنجبيل مسحوق ، يك درم ؛ نمك سپيد ، نيم درم ؛ به آب سرد بخورند و اگر به جاى نمك شكر سپيد آميزند هم چند دوا مختارند و اگر مصطكى افزايند نيز رواست . اما آن جا كه نمك يا تربد ممزوج نباشد ، به آب گرم دهند .
مسهلات سودا :
هليله كابلى ، هليله سياه ، سناى مكى ، بالنگو ، افتيمون ، اسطوخودوس ، حجر لاجورد ، حجر ارمنى ، آمله .
مسهل مركّب كه اسهال سودا نمايد :
ايارج فيقرا ، پنج درم ؛ افتيمون ، ده درم ؛ لاجورد شسته ، هفت درم ؛ حجر ارمنى ، نه درم ؛ سقمونيا ، شحم حنظل ، خربق سياه ، هر يك ، دو درم ؛ سنبل الطيب ، انيسون ، هر يك ، يك درم ؛ كوفته و بيخته به آب كرفس حبّ سازند ؛ شربتى دو نيم درم . نوع ديگر كه به ازالهء امراض سوداوى مخصوص است : هليله سياه ، ده درم ؛ بسفايج نيم كوفته ، پنج درم ؛ افتيمون ، نه درم ؛ سناى مكى ، اسطوخودوس ، هر يك ، هفت درم ؛ گل سرخ ، چهار درم ؛ گاو زبان ، بادرنجبويه هر يك ، سه درم ؛ انيسون ، باديان ، هر يك ، دو درم ؛ خربق سياه ، دو دانگ ؛ تربد سپيد خراشيده ، يك درم ؛ زنجبيل ، نيم درم ؛ چنانچه رسم است ، بجوشانند و صاف نمايند و غاريقون و حجر ارمنى و حجر لاجورد و ملح نفتى هر يك ، دودانگ نرم كوفته ، بيخته در مطبوخ آميخته ، بياشامند و اگر قوىتر خواهند ، شحم حنظل و صبر سقوطرى قدرى اضافه نمايند .
فايده : در مطبوخى كه افتيمون افتد ، بايد كه افتيمون در لتّه بسته بدارند و ادويه بجوشانند و چون خواهند كه فرود آرند ، افتيمون بسته بياندازند و دو جوش داده ، فرود آرند و در آن بمالند . و پوشيده نماند كه حقنه و شافه در باب اسهال ، اثر تمام دارد . اما از آن كه عمل حقنه در اين ديار كمتر مستعمل است و چون مطابق ماموره واقع نشود ، ضرر مىدهد ، در اين مختصر بيان آن ننموديم و به ذكر شافه كه قائم مقام اوست ، اختصار كرديم . هر گاه كه مسهل دهند و عمل نكند بايد كه به شافه تحريك كنند و كذلك هر گاه قولنج افتد تا از شافه اخراج نكرده باشند ، مسهل