طعامهاى مختلف خورد ، پس در حمام يا در خانهء گرم قى كنند ، اگر هوا سرد باشد .
اما در وقت قى ، رفاده بر پشت چشم نهاده به عصابه بربندند و راست بنشينند و شكم و كمر بگيرند ملايم و مدد كنند .
و بعضى گفتهاند كه قى استاده و سر فرود داشته كردن ، اخلاط را از قعر معده بر مىآورد ؛ بدين هيأت قى به آسانى مىآيد و بايد كه به دو دفعه قى كند به اندك فصل ، تا تنقيه معده بتمامه شود . اما بعد از قى ، اگر وقت گرما باشد و قىكننده گرم مزاج بود ، چشم و روى به آب سرد بشويند و دهان با آب گرم و به سكنجبين قندى يا آبكامه تغرغر نمايند تا حلق را پاك كند از مادهء متصاعده . اما در وقت سردى و به مردم سرد مزاج ، چشم و روى را نيز به آب گرم بايد شست و تغرغر به سكنجبين عسلى بايد كرد و اگر به آب گرم و نمك كنند ، كافى است . و بعد از قى ، چون از غرغره فارغ شود ، عود به قدر يك مثقال يا مصطكى يك درم ، باريك ساخته با شكر آميخته يا بى شكر بدهند و در آب سيب بسرشند و اگر به جاى مصطكى ، گلقند و اطريفل صغير دهند ، رواست .
و هر گاه از مُقيّئات شورشى در معده پديد آيد ، نوشيدن شورباى مرغ فربه آن را زايل مىكند . و اگر فُواق رنج دهد ، آب گرم جرعه جرعه بدهند و عطسه آورند . و اگر در سينه و پهلو درد خيزد و نفخ گيرد ، روغن گل يا روغن بابونه و مانند آن بمالند و به آب گرم تكميد نمايند . و منافع و مضارّقى و آن كه شايسته بدان است يا نيست ، در مطوّلات و در شرح قانونچه مفصّل گفتهايم و در اين جا به همين قدر اكتفا كردم .
پوشيده نماند كه در شرايط قى ، آنچه در ما تقدّم گفته شده بر تقدير آن است كه قى اضطرارى نباشد ؛ زيرا كه در قى اضطرارى بلا تمهّل قى بايد كرد ، بى آن كه چيزى نرم خورند يا نه . پس اگر قى بنا بر امتلاى معده باشد ، چندان بايد كرد كه شكم پاك شود از طعام فاسد و اگر - عياذاً باللّه - به واسطهء شرب سمّ باشد ، هر چند معده خالى باشد ، امّا چيزى مناسب ، چون : شير و روغن و امثال آن كه در بحث سم
ميزان الطب ( فارسى ) — صفحة 31
مساهمون: نصيرى
ص٣١