سازند يا نمك باريك سازند و با پيه گاو بر آميزند و بمالند . و اگر بيشتر مطلوب بود ، به حمام خشك نشانند و عرق هم چينند . و اگر در تنور فاتر كه در او توان نشست ، بنشانند و عرق بچينند ، به از حمام باشد . و طريق اندفان آن است كه بيمار دراز بخسبد و به ريگ نيمگرم آن را در پوشند و چون ريگ سرد شود ، ديگر اندازند تا كه برداشت كند و اين عمل فُجأةً تخفيف در ورم مىدهد . و اگر برآمدگى در عضوى بود ، همان را تدفين به رمل نمايد و همين عمل دارد ، پشت به آفتاب نشستن و به آب چشمههاى گرم و به آب درياى شور بدن شستن . و نمك را اگر به آب گدازند و چند روز در آفتاب گذارند ، به جاى آب دريا باشد . و ضمادى كه آب را بچيند و خشك كند ، اين است : آرد حلبه ، خُرء حمام راعى ، علك البطم ، شحم عتيق با هم بسرشند و ضماد نمايند و در لحمى ، بر تمام بدن و در زقّى ، بر شكم و در طبلى ، بر اطراف . و بدانند كه در طبلى بعد تنقيه به تحليل رياح كوشند بدانچه در نفخ معده گذشت . و از سُداب خشك و تخم حرمل و باديان و كرفس و بوره و شكر سرخ و آب سُداب ، شياف خرد سازند و به دُبُر حمول فرمايند و در زقّى ، بعضى بَزل مىكنند و زرداب بر مىآرند و اين كثير الخطر است .
طريق طبخ آب به سركه چنان است كه آب خالص صد حصه بگيرند و يك حصه سركهء انگورى كهنه آميزند و بجوشند تا سوم حصه از مجموع بماند ، سرو نمايند و به كار برند و اين آب ، مسكّن تشنگى است . و بدانند كه سركه در ازالهء عطش مستسقى و تفتيح سدّه سودمند است ، خاصةً در حارّ و زرشك نيز انفع است ؛ اما اگر با سرفه بود ، ترشى نبايد داد . و همچنان با هر عارضى كه جمع شود ، رعايت آن نيز ملحوظ دارند و اين طلاء در زقّى بر شكم نهند : بورهء ارمنى ، بيخ سوسن ، قردمانا ، مويزج ، هر يك ، سه درم ؛ تخم كرنب ، هفت درم ؛ پشك بز ، پنجاه درم ؛ آرد جو ، سرگين گاو ، هر يك ، شصت درم ؛ بسايند و به آب باديان يا كاسنى
ميزان الطب ( فارسى ) — صفحة 139
مساهمون: نصيرى
ص١٣٩