باب ششم در امراض لسان و دهان
فصل اوّل : در ورم لسان ؛
يعنى آماس زبان . علاج : حسب سبب ، تنقيه نمايند و بعده غرغره فرمايند . و در دموى و صفراوى تا كه سه روز نگذشته ، به شيرهء كاهو و كاسنى و خرفه و عنب الثعلب و بعد سه روز به آب كرنب و عنب الثعلب و لعاب تخم كتان ، به هم آميخته . و در انحطاط ، به طبيخ بابونه و اكليل الملك و بنفشه و مغز خيارشنبر ، آميخته . و در بلغمى ، به عسل تنها يا سعتر و ايارج آميخته . و در سوداوى ، به طبيخ انجير و حلبه و روغن بنفشه و مغز فلوس آميخته . و در سوداوى ، كاسنى و گشنيز اكثر در دهان دارند تا سرطان نگردد از استعمال ادويه حارّه . و غرغرهاى كه در بلغمى و سوداوى است ، مفيد به وقتى از ابتدا و انتها و انحطاط نيست ، به خلاف غرغرهء ورم گرم . و اگر سبب ورم شرب سمّ بود ، علاج سمّ نمايند .
فصل دوم : در ثقل اللّسان ؛
يعنى زبان گرانى كند و اداى حروف چنانچه بايد ، به ظهور نيايد و اگر سبب قوى بود ، اصلًا بر تلفظ نگرايد . علاج : تفحّص سبب نمايند و تدارك آن فرمايند . و آن جا كه استرخاء بود ، بنگرند كه فتور حواس و فساد