[ 796 ]
فصل [ دوم ] : در كثرة اللبن و درور المفرط
« 1 » [ 797 ] ببايد دانست كه بسيارى ادرارى شير از چند وجه مضر است : يكى آنكه بدن را ضعيف مىكند ؛ زيرا كه مادهء شير خون است و كثرت استفراغ وى موجب ضعف است .
دوم ، آنكه ايمن نتوان بود كه از كثرت در پستان محتبس شود ، پس برسد او را برد خارجى و احداث تكاثف نمايد و بدان سبب فاسد شود و بسيار باشد كه ترش گردد . و سوّم ، آنكه خون در پستان وافر آيد و حرارت غريزى پستان را درپوشد ، پس بالضرور ، حرارت از تصرف كردن در وى بازماند ؛ چنانچه بايد و به آفات انجامد . چهارم ، آنكه باشد كه از غايت تمدد كه در ثدى افتد ، آماس تولد كند يا امراض ديگر .
بالجمله ، بسيارى شير از مقدارى كه بايد چون برآيد ، تدارك وى بايد كرد ؛ مگر آنجا كه ضعف و آفتى ديگر بيفزايد ؛ زيرا كه بعضى كسان باشند كه بسيار خورند و خون در بدن ايشان بيشتر متولد شود و بدان سبب ، شير وافر گردد و باوجود آن هيچ آفتى پديد نيايد ؛ پس اينچنين زنان را چيزى كه مقلّل شير بود بشايد استعمال نمودن . و اگر دانند كه به آفتى ديگر خواهد انجاميد ، به قلت اكل در تقليل كوشند نه به تناول مجففات و منشّف رطوبات .
[ 798 ] بدان كه اسباب كثرت شير ، ضد اسباب قلّت است . و گاه باشد كه زنان را بىآبستن شير در پستان پديد آيد و درد خيزد ؛ خاصه كه حيض يار گرفته [ يعنى آغاز شده ] باشد . و باشد كه مرد جوان را عند بلوغ ، شير در پستان آيد و درد خيزد .
علاج : هرچه مجفّف و منشّف رطوبات بود و محلّل باشد و تقليل منى نمايد ، شير كم كند . و چيزى كه ادرار حيض كند ، سودمند است ؛ جهت اندفاع خون كه مادهء شير است از پستان به سوى رحم ؛ خاصه اگر احتباس طمث سبب كثرت باشد .
[ 799 ] صفت طلا [ و ضمادها ] كه چون بر پستان گذارند ، شير كم كند :
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Polygalactia ; excessive secretion of milk.