[ 800 ]
فصل [ سوم ] : در اورام و تمدد پستان
« 1 » بايد دانست كه همچنان كه انواع اورام گرم و سرد در هر عضو مىافتد ، در پستان نيز حادث مىتواند شد .
علاج آن : در فصل اورام مطلق خواهد آمد بهحسب حاجت از آن فصل برگيرند . امّا بعضى ادويه موضعيه كه مخصوص به آماس ثديين است ، در اينجا بيان كنم :
بدان كه اگر آماس گرم باشد ، سركه به آب گرم آميخته در مثانه گوسپند يا در مثانه گاو كنند و بر ورم برنهند . و سكنجبين و روغن گاو به هم آميزند و آرد باقلا بدان بسرشند و ضماد نمايند . و برگ عنب الثعلب بكوبند و به روغن گل چرب كنند و بر آماس گذارند . و از پس سه روز ، ضمادها كه در تعفن اللبن گفته آيد به كار برند . و اگر آماس سرد باشد ، كرفس بكوبند و بر پستان نهند . و بابونه را كوفته در آب باديان يا در آب كرفس سرشته برنهادن مفيد است .
[ 801 ] نوعى است از ورم ثديين كه سببش بستن شير و پنير شدن شير يا متعفن گشتن آن بود در پستان : و پختن و جمود شير پستان را سه سبب است : يكى ، مزاج مفرط الحرارة كه ترى شير را خشك كند ؛ خواه اين مزاج در تمام بدن افتد ؛ خواه در ثديين فقط .
دوم ، مزاج مفرط البرودت كه در بدن يا در ثديين حادث شود و شير را بفسراند . سوّم ، آن كه طفل ضعيف باشد يا به عارضهء ديگر شير نتواند مكيد و به واسطهء دير ماندن ، قوام شير غليظ و كثيف شود و هذا هو التجبّن .
علامتهاى مزاج گرم و سرد ، بسيار جاى معلوم شده .
علاج : اگر مزاج گرم باشد ، جهت تسكين حرارت و منع عفونت و قطع تجبّن ، خرقه در آب و سركه تر كنند و بر پستان نهند . و پيوسته به روغن بنفشه طلا نمايند . و آب نيم گرم بر سينه و پستان ريزند . و آنجا كه حرارت به شدت باشد ، آرد باقلا و آرد جو و آرد
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Mastitis inflammation of the mamary gland.