[ 722 ]
فصل [ يازدهم ] : در آماسهاى اغشيهء اضلاع و حجب سينه و عضلات بين اضلاع
« 1 » اطبا در اطلاق اسامى اورام اين اعضا اختلافات دارند ؛ چنانچه بيان نموده آيد . امّا در اينجا برطبق قول « صاحب اسباب و علامات » هريك از آن به مقالهيى ذكر مىيابد معه بيان مخالفت :
[ 723 ] فايده : ذات الجنب ، دوگونه است : حقيقى و غير حقيقى . حقيقى ، آن است كه با ورم باشد . و غير حقيقى ، آنكه باد غليظ موذى در نواحى جنب پديد آيد و فىمابين الصفاقين بند شود و احداث نمايد دردى قريب به ذات الجنب حقيقى . و وى اقسام است ؛ چنانچه هريك به مقالهيى گفته شود . و تدبير ذات الجنب غير حقيقى ، تضميد به مسخّنات است و تنقيهء بلغم و فصد نيز نفع دارد ؛ « لخروج الريح مع الدم » .
[ 724 ]
مقالهء اوّل : در ذات الجنب خالص
« 2 » وى آن است نزد اكثر اطبا كه غشاى مستبطن اضلاع يا حجابى كه ميان آلات غذا و آلات تنفس فاصل است متورم شود ؛ خواه ورم در شقّ ايمن اين غشا و اين حجاب باشد يا در ايسر اينها يا در هر دو شق ؛ يعنى در تمامى اجزاى غشا يا حجاب . و اينكه عام باشد ، مسمى است به « خانقه » و به مقالهء مستقله گفته آيد جهت آسانى طالب . و در هر مقالهء اين فصل ، منافع بسيار اندراج يافته .
بدان كه « قرشى » اقتداء به « شيخ » ، در ذات الجنب و شوصه و برسام فرق نمىكند [ آنها را ] و از الفاظ مترادفه مىشمارد .
علامت ذات الجنب خالص كه صحيح نيز گويند ، لزوم تب است و تنگى نفس و سرفه
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Pleurisy ; pleuritis.
( 2 ) . قاموس القانون :True pleurisy.