الجسمانى إذا فارقته النفس و سكن الفلك عن الدّوران و الكواكب عن المسير « 1 » ، و الأركان .
عن الإختلاط و المزاج ، بل « 2 » النبات و الحيوان و المعادن ، و يخلع « 3 » الصور و الأشكال و النقوش ، و يبقى فارغا كما كان بدّيّا ، إذا أعرضت عنه النفس و أقبلت نحو عالمها و لحقت بعلّتها « 4 » . لأنّ مثل النفس فى أفعالها « 5 » على الجسم و إستعمالها له « 6 » فى إصلاح شأنه بعد ما كانت مقبلة على علّتها فى عالمها ، مستفيدة منها الفيض و « 7 » الفضائل كمثل الرجل الخيّر العاقل المجدّ « 8 » المقبل على استاذه ، المحبّ لعلمه الحريص فى تعلّم العلوم و الحكمة « 9 » ، المتخلّق بأخلاقه الجميلة « 10 » مدّة من الزمان ، حتى إذا امتلأ من الخيرات و الفضائل و العلوم « 11 » ، أخذه عند ذلك شبه المخاض ، فاشتهى و طلب من تفيض عليه « 12 » من تلك الخيرات « 13 » فيفيده « 14 » إيّاها . فإذا وجد تلميذا « 15 » يقبل منه تأديبه و يفهم عنه « 16 » حكمته ، أقبل عليه بالفيض « 17 » طمعا فى إصلاحه و حرصا على تعليمه « 18 » ، تشبّها بأستاذه فى أفعاله « 19 » . فاذا فرغ من تعليمه « 20 » أقبل « 21 » ذلك على عبادة ربّه و طلب الخلوة بمناجاة باريه « 22 » و الدخول فى زمرة الملائكة « 23 » » « 24 » ، كاذب و باطل است ، چنانكه ابن الرّشد در مقاله هشتم از سماع طبيعى از ارسطو گويد كه : اگر حركت فلك ساكن شود ، بايد كه امرى در محرّك او حادث شود تا عادم حركت باشد . و هر حادث علت مىخواهد ، پس اگر آن علت مبدع ثابت است ، بايد كه معلولش نيز مبدع ثابت باشد نه حادث . و اگر مبدع متجدد الذات است ، بايد كه معلولش نيز مبدع متجدد الذات باشد نه حادث صرف . و اگر حادث صرف
هامش
( 1 ) . ( همان ) : السّير .
( 2 ) . ( همان ) : و يبلى .
( 3 ) . ( همان ) : + الجسم .
( 4 ) . ( همان ) : + الأولى ، و صارت عنده و اتحدت به .
( 5 ) . ( همان ) : إقبالها .
( 6 ) . ( همان ) : اشتغالها به .
( 7 ) . ( همان ) : من .
( 8 ) . ( همان ) : المحبّ .
( 9 ) . ( همان ) : المحبّ الحريص فى تعلّمه العلم و الحكم و المعارف .
( 10 ) . ( همان ) : + و آدابه الصحيحة .
( 11 ) . ( همان ) : + و الحكم .
( 12 ) - ( همان ) : و اشتهى و تمنّى و طلب من تفيض عليه .
( 13 ) . ( همان ) : + و الفضائل .
( 14 ) . ( همان ) : و يفيده .
( 15 ) . ( همان ) : + يعلم أنّه .
( 16 ) . ( همان ) : علمه و .
( 17 ) . ( همان ) : + و الإفادة .
( 18 ) . ( همان ) : + و رغبة فى تأديبه .
( 19 ) . ( همان ) : + و صنائعه مثل ما كان يفعل أستاذه . . . .
( 20 ) . ( همان ) : + و تثفيقه بتأديبه .
( 21 ) . ( همان ) : + عند .
( 22 ) . ( همان ) : الخلوات لمناجاة باريه و تمنى اللّحوق بأسلافه و أقاربه .
( 23 ) . ( همان ) : الملائكته .
( 24 ) . رسائل اخوان الصفا ، ج 3 ، صص 354 و 355 .