مقوله ديگر ، فصل جنس مقولهء ديگر بوده ذات مبهم يا معيّن مقولهاى ( 1 ) ، متمم و منوع ذات مبهم مقولهء ديگر باشد . و هذا كلّه محال بالبديهه .
و مفهوم و ما صدق عرض به معنى سيوم در واقع متعدد الذاتى است كه بنفس ذات ممتازند از يكديگر ، چون كمّ و كيف و ساير مقولات تسعه ، نه ذات واحد جنسى متكثر به فصول اضافيه يا حقيقيه ، چنانكه حال در مقوله جوهر است ؛ از آن جهت كه به ازاى مفهوم عرض به معنى سيوم ، معنى متقررى در خارج قرار نتوان داد كه در ضمن اين نه مقوله متقرر بوده متنوع به اين نه مقوله تواند شد ، چنانكه پيشتر در قاطيغورياس مدلّل گفته شد . پس بايد كه هريك از ما صدقات مفهوم عرض به معنى سيوم كه شروط جنس حقيقى كه پيشتر در قانون منطقى گفته شد در ايشان موجود است ، جنس حقيقى افراد ما تحت خود بوده ، از اين جهت مقول و محمول به افراد مختلفين بالحقيقهاند در جواب ما هو .
احياى حكمت ( مشتمل بر طبيعيات ) ( فارسى ) — صفحة 176
مساهمون: عليقلى ابن قرچغاى خان
ص١٧٦