آثار و خاكستر موى او رافع آكله و از خواص اوست كه از بلع كردن اخگر و آهن تفته و مس تفته ، متضرر نگردد .
[ 5386 ]
نعنع :
معروف است و لطيفترين نباتات است و در همهء افعال قوىتر از پودنه .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و به غايت مقوّى معده و دل و قوت ماسكه و هاضمه و فم معده و مفرّح و مرقق خون غليظ و محلّل مواد بارده و رياح معده و محرِّك باه و آروغ و كشنده اقسام كرم شكم و آب او با سركه قاطع نفث الدم و شرب دو سه شاخ او با آب انار ترش مسكّن فواق و غثيان و قى و هيضه و مشهّى و مسكّن درد معده و خفقان معدى و وجع الفؤاد و جهت درد سينه و پهلو و نضج رطوبات قصبهء ريه و سينه و تنقيه آن ، مفيد ؛ خصوصاً چون با پرسياوشان بجوشانند و چون دو شاخ او را در شير بمالند مانع انجماد آن و با سركه و ترشيها رافع ضرر آن است به اعصاب و با لبنيات رفع مضرّت آن مىكند و ضماد او مقوّى معده و با آرد جو جهت جراحات و ادرار فرمودن شير منجمد پستان و نضج دمل و با نمك جهت گزيدن سگ ديوانه و ممضوغ او جهت گزيدن عقرب و به تنهايى جهت بواسير به غايت نافع و رافع درد سر بارد و با مويز جهت ورم انثيان و درد آن و حمول او قبل از جماع مانع حمل و قطور او با ماء العسل جهت درد گوش و سعوط يك دانگ از عصارهء او با روغن گل سرخ تا سه دفعه جهت خنازيرى كه در گردن ظاهر گردد به غايت مؤثر .
گويند مولد رياح است و مصلحش كرفس و بدلش پودنه نهرى و شربتش تا دو مثقال است .
[ 5387 ]
نغر :
به ضم اوّل و فتح غين معجمه ، اسم جنس عصفور است و نزد بعضى مخصوص گنجشكى است سياه لون و بسيار كوچك و دنبالهء او بسيار كوتاه و دائم الحركة و كثير الصوت و در تنكابن حجر نامند .
گرم و خشك و نمك سود قديد او جهت اسهال و غير نمك سود او جهت عسر البول و سنگ گرده و مثانه به غايت نافع است .
[ 5388 ]
نفط :
دهنيتى است كه از بعضى زمينها مىجوشد و سفيد و سياه مىباشد سفيد او لطيفتر و گرمتر و سياه او به تقطير سفيد مىباشد .
در چهارم ، گرم و خشك و قوىتر از اكثر روغنها و مفتّح و سريع النفوذ و مدرّ حيض و