حرف النون
[ 5299 ]
نانخواه :
اسم فارسى است و زينيان نيز نامند و به عربى كمّون ملوكى گويند و نزد بعضى او تخم صعتر جبلى است . شبيه به انيسون و از آن كوچكتر و اشقر مايل به زردى و تند بوى و با حرافت و تندى طعم و قوتش تا چهار سال باقى است .
در اولِ سوم ، گرم و خشك و مجفِّف و مدرّ بول و حيض و عرق و ترياق سموم و محلّل رياح و رافع فواق و رطوبات لزجه و درد سينه و صلابت جگر و سپرز و مغص ريحى و آنچه به سبب دواى سمّى مسهل باشد و منقّى چرك و لزوجات سينه و جهت دفع عادت افيون و مضرّت آن و عسر بول و حصاة و قى و غثيان و آروغ بدبو و تخمه و فساد اشتها و تبهاى مزمنه ، خصوصاً ربع و سردى احشاء و بهق و برص و با عسل جهت احتباس بول مبرودين و كرم معده ، و حبّ القرع و با سكنجبين جهت محرورين و به جهت جميع امراض رحم و كسى كه اطعمه به ذائقهء او لذيذ نيايد ، نافع و ضماد او با سفيدهء تخم مرغ جهت ناف برآمده مجرب و با عسل جهت درد جميع اعضاء و تحليل ورم آن و از مجربات ؛ خصوصاً با طين قيموليا و به دستور ، در رفع خون منجمدِ تحت جلد ، بىعديل و با ادويهء برص و آثار ، مقوّى فعل آن و با روغنها جهت بثور لبنيه و با نمك و ترمس و زعفران جهت ورم انثيان و نطول آب او جهت درد گزيدن عقرب ، سريع الاثر و قطور آن جهت گرانى سامعه و بخور و فرزجه و حقنهء او جهت تنقيه رحم از رطوبات بدبو ، نافع و خوردن و طلا نمودن بر بدن ، بالخاصية مورث زردى جلد و شرب سه مثقال او كه در يك رطل شير جوشانيده باشند و به نصف رسيده باشد با يك اوقيه شكر كه بر بالاى لحوم خورده شود باعث فربهى به افراط گردد و ناشتا خوردنِ همين رافع سنگ گرده و مثانه و از مجربات .