قاطع خون آن و بستن گرم كردهء او بر اعضا جهت دردهاى بلغمى و ريحى ، مفيد .
مضرّ دماغ و مورث تاريكى چشم و اكثار او محرق خون و مقلل منى و مورث خارش بدن و جرب و مضرّ ابدان نحيف و مصلحش صعتر و چربيها و اشياء باردهء رطبه است و از خواص مجربّه اوست كه چون سه درهم او را در حينى كه عقرب يا سرطان طالع باشد در خانه مريض در آتش گذارند اگر بعد از جستن ، ميل به درون خانه كند آن مريض شفا يابد و الا فلا و چون در خانه بسوزانند و سوخته او را به طرف مشرق بيندازند ، رفع سحر و چشم بد كند و چون به پارچهء سرخى بسته و بر طرف چپ زنان تعليق كنند ، باعث سرعت و لادت گردد .
عرق نمك كه به قرع و انبيق تقطير كنند ، به غايت ترش و خوش طعم و مجفِّف رطوبات معده و امعاء و مفتّح سدد و رافع استسقاء و سپرز است و اكثار او باعث لاغرى بدن و دلوك او به غايت جالى دندان و رافع گوشت فاسد لثه است .
[ 5181 ]
ملح اندرانى :
به فارسى نمك سنگ بلورى نامند و او ، بهترين اقسام .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و مسهل بلغم و لزوجات و در تقويت فهم و ذهن و رفع تخمهء طعام قوىتر و در ادويهء عين ، استعمال غير او جايز نيست و ساير افعال ، سابق بر اين گذشت .
[ 5182 ]
ملح نفطى :
از جمله معدنى و سياه و بدبوى و با نفطيت است و از آتش ، نفطيت او زايل شده و سفيد مىگردد .
در سوم ، گرم و خشك و مسهل ترين اقسام نمك است و مقىء و در اخراج بلغم و سودا قوىتر از ساير و چون با روغن گل سرخ طلا كنند در رفع جرب و جوشش آبدار ، عجيب الفعل و قدر شربتش تا يك درهم است .
[ 5183 ]
ملح السود :
از اقسام ملح العجين است واو ، سياه بىنفطيت است و در افعال ، مانند ملح نفطى .
[ 5184 ]
ملح العجين :
نمك طعام است و الوان مختله مىباشد و اكثر او سفيد و بعضى مايل به سرخى و بعضى مايل به سياهى و بعضى مايل به زردى است و بهترين او سفيد صاف .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و در افعال مانند ملح اندرانى .
[ 5185 ]
ملح هندى :
نمكى است شفاف و سرخِ مايل به سياهى و قطعات او بزرگ .