قبّه مثل بابونه اوراق ريزه ندارد - و در بلاد شام كثير الوجود است و بهترين او قسم اوّل و آنچه در اراضى صلبِ بىآب رويد و قوتش تا بيست سال باقى است .
در اولِ سوم ، گرم و خشك و شرب او قبل از سمّ و بعد از آن رافع ضرر آن است و در رفع قولنجهاى صعب ، عجيب الفعل و جهت تحليل اخلاط لزجه و كمر و مفاصل و ورك و تقويت معده و جگر و سپرز و اعصاب ، مفيد .
قدر شربتش تا يك مثقال است .
چون در اوّل تحويل آفتاب به حمل سه روز از تخم او به قدر يك مثقال بنوشند ، در آن سال هيچ گونه سمّىّ ضرر نمىرساند .
عرق مخلِّصه محلّل و ملطّف و رافع قولنج ريحى و مقوّى اعضاى رئيسه و موافق مبرودين است و بعضى در ترياق كبير قائم مقام خمر دانستهاند .
[ 5004 ]
مخ :
مغز استخوان را نامند .
گرم و تر و مليّن و كثير الغذاء و مسمِّن .
اكثار او مفسد اشتها و مورث غثيان و مصلحش صعتر و دارچينى و در محرورين ترشيهاست .
طلاى او جهت صلابت عصب و وتر و عضل و شقاق ، نافع و بهترين او مغز ساق و قوىترين او در اطليه از گاو است .
[ 5005 ]
مخيض :
به فارسى دوغ گويند و به تركى آيران و بهترين او تازه اى است كه دهنيت او را بالتمام گرفته باشد .
در دوّم ، سرد و رطوبت در او غالب بر يبوست و مسكّن غليان خون و محرِّك باه محرورين و مشهّى و مسمِّن و مطفى حرارت سمومات حارّه و جهت تب دق و تشنگى معدهء حارّ و التهاب جگر و با خبث الحديد و اطريفل جهت تقويت معده و داغ كردهء او با سنگ و آهن تفته جهت اسهال دموى و صفراوى ، خصوصاً با طراثيت و قوابض و مطبوخ او با برنج و آرد جو بو داده بهترين اغذيهء صاحبان اسهال حارّ و جهت تسمين و در تب دق با نان خشك از ربع رطل تا نيم رطل بايد داد و در دق ، نان را زياد از ده مثقال جايز ندانستهاند و چون تخم خرفه را كوبيده و با دوغ تسقيه تا سه مرتبه كرده و خشك نموده باشند ، شرب اندكى از آن قطع تشنگى و خواهش آب تا چند روز مىكند و از اسرار مرتاضين است .