[ 4426 ]
كرم :
به فارسى تاك و رز و ماو نامند . بستانى و برّى مىباشد و برّى ثمردار او را انگور سياه و ريزه و با عفوصت و شراب آن قابض و سياه مىباشد و برّى بىثمر را در تنكابن ، ديورز گويند و شاخ تازه اقسام رز را لف الكرم و عساليج نامند .
در آخرِ دوّم ، سرد و خشك و بهترين از اجزاء اوست و بعد از آن برگ و عصارهء آن و مقوّى معده حارّ و مانع قىء و قاطع قىء الدم و حافظ جنين از اسقاط و رافع خمار و تقلب نفس و مدرّ بول وجهت قرحهء امعاء و اسهال صفراوى نافع است ؛ خواه بنوشند و خواه حقنه كنند و شربت او كه آب او را با قند به قوام آورند جهت تحريك اشتها و رفع صفرا و خمار و اخلاط رقيقهء معده و خفقان صفراوى و غثيان و اسهال ، نافع و گاه است كه به سبب قوت جاليه باعث اطلاق شود و آشاميدن عساليج ، مانع صعود بخار به دماغ و مضعف باه است و مضرّ سرفه و مصلح آن عسل و ضماد برگ و عساليج او جهت درد سر و ابتداى ورم حارّ معده و ساير اعضاء و التهاب اورام ، خصوصاً با آرد جو وجهت اسهال ، با رامك به غايت مفيد است و صمغ و آب منجمد رز ، بسيار جالى و يابس است و آشاميدن آن با شراب ، مخرج سنگ مثانه و رافع سپرز و ضماد او جهت قوبا و جرب متقرح و غير متقرح ، مفيد و دوام ماليدن او با روغن زيتون ، سترندهء موى است و آب چوب رز كه در حين سوختن تراوش كند رفع ثآليل و سترندهء موى و خاكستر چوب او و نشارهء آن با سركه ، رافع بواسير و با روغن گل سرخ و سركه و سداب جهت ورم سپرز و با پيهء كهنه و روغن زيتون و عسل جهت شكافتن عضل و سستى مفاصل و تعقد عصب و با بورهء ارمنى جهت بردن گوشت زياد زخمها و با سركه جهت گزيدن هوامّ و سگ ديوانه و ورم غددى ، مؤثر و كماد گرم كردهء او جهت بواسير و خوردن نيم درهم آن جهت قرحهء امعا مفيد است .
نوع برّى رز را قوت قابضه قوىتر و شكوفهء او بهترين اجزاء او و دو مثقال خشك آن حابس اسهال و مدرّ بول و حابس نفث الدم و مقوّى معده و مانع ترش شدن طعام در معده و ضماد او رافع اورام و التهاب معده و ورم چشم و جرب و قلاع و قروح خبيثه و رادع مواد حارّه و حمول او قاطع حيض است و چون او را در سفالى بسوزانند جهت درد چشم و با عسل جهت داخس و ناخنه و سستى بن دندان و رفع خون آن ، مفيد است و آب طبيخ بيخ او به قدر سى و پنج مثقال با قدرى شكر ، مسهل رطوبات و ماء اصفر .