رنگ و تند و با عطريت و در مقدار ، قريب به انيسون است و بيخش بزرگ و سياه و قوىترين اجزاء اوست و بعد از آن تخم او .
در اولِ دوّم ، گرم و خشك و به غايت مفتّح سدهء جگر و سپرز و مدر بول و حيض و منقّى گرده و مثانه و از قوت ادرار ، مخرج جنين و محلّل رياح و نفخ و مبهى و محرِّك باه و اشتها و قى و رافع حدّت ادويه و معاون عمل ادويهء مسهله و رافع سحج و جهت ربو و ضيق النفس و فواق و برودت احشاء و درد پهلو و وركين و حصبه و لرز بلغمى و عرق النسا و تشنگى بلغمى و مغص و گداختن سنگ مثانه ، مفيد و آب او را كه با آب انار و شكر بجوشانند جهت سموم مشروبه ، نافع و خوردن كرفس قبل از گزيدن عقرب و هوامّ و به دستور بعد از آن سبب سرعت تأثير سميت آن مىگردد و رافع ضرر خوردن مردارسنگ و امثال آن است و ضماد او محلّل اورام و با آرد جو جهت ورم چشم و طلاى عصارهء او را تا يك هفته با روغن گل و سركه جهت جرب و حكّه مجرب دانستهاند و به دستور با گوگرد و بوره سرخ ، به غايت نافع است و با نوشادر و عسل جهت ثآليل و رفع آثار ، نافع و بيخ و برگ او كه با عسل پرورده باشند ، مقوّى معده و مسكّن غثيان است و پروردهء به سركه ، موافق محرورين و مقوّى معده و احشاء و مفتّح سدد و محرِّك اشتهاست .
مضر حوامل و مرضعه به جهت تحريك باه ايشان و محرِّك صرع مصروعين و مفسد شير و باعث صرع مولود و خفت عقل آن و مبخِّر و تازهء او ، نفّاخ و مصلحش انيسون . قدر شربت از بيخش در مطبوخات ، پنج درهم و از عصارهء او تا پانزده درهم و از جرم آن سه درهم است .
تخم كرفس بستانى ، در تفتيح قوىتر از ساير اجزاء و جاذب فضول به معده و رحم و هاضم غذا و در ساير منافع مانند بيخ او .
مضرّ ريه و مصلحش حماما و گويند تخم كاسنى است و مورث سحج و مصلح آن كتيرا .
قدر شربتش يك درهم و بدلش نانخواه وزيره است و چون در هر رطلى از آب انگور يك مثقال تخم كرفس بستانى با فطراساليون كوبيده اضافه كنند و به دستور ، در هر رطلى از شراب نيم مثقال مخلوط كرده ، بعد از سه ماه استعمال نمايند جهت تقويت معده و تحريك اشتها و عسر بول نافع است و چون نيم مثقال او را با نيم مثقال نانخواه و يك مثقال شكر تناول كنند جهت تقويت معده و رفع رياح ، مجرب است .
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 700
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٧٠٠