[ 4067 ]
قردمانا :
معرَّب از قرد امون يونانى است گياه او شبيه به نبات بابونه و شاخههاى او بسيار متفرق و كج و كم برگ و از بابونه بزرگتر و بيخش قوىتر و گلش سفيد مايل به كبودى و ريزه و تخمش دراز و باريك ، شبيه به كرويا و از آن دراز تر و با تلخى و تند بويى و نوع برّى كروياست و مستعمل ، تخم اوست .
در سوم ، گرم و خشك و ترياق سموم بارده حيوانى و قاتل اقسام كرم معده و منقّى سينه و رافع قولنج و رياح غليظه و سدّه جگر و سپرز و فواق و سرفه و عرق النسا و فالج و درد گرده و كوفتگى عضل و با پوست بيخ غار ، مفتّت حصاة و طلاى او با سركه رافع جرب و حكّه و مجرب است و حمول و بخور او قاتل جنين .
مضرّ سپرز و مصلحش افتيمون و انيسون و قدر شربتش يك مثقال و بدلش اذخر است يا حرمل .
[ 4068 ]
قرنفل :
به فارسى و تركى ميخك نامند و آن ، شكوفهء درختى است و اصل نبات او را احدى مشاهده نكرده و مخصوص جزاير چين است كه از ساحل دريا جمع كنند و قسم نر او به شكل دانهء زيتون و قسم مادهء او به شكل ياسمين است و سياه و تند بوى و با عطر و قوى و تلخ .
در سوم ، گرم و خشك و مفتّح و محلّل و مقوّى دل و معده و جگر و اعضاى باطنى و دماغ و باه و هاضمه و مفرّح و رافع قى و غثيان و استسقاء و علل سوداوى و بلغمى و تقطير البول و سلس البول و رياح غليظه و امراض بارده رحم و زلق الامعاى رطوبى و نزلات متواليه و بدبويى دهان و فالج و جميع امراض باردهء دماغى و وحشت و وسواس و خفقان و نيم درهم او با شير تازه به شرط مداومت ، به غايت محرِّك باه و مداومت يك درهم آن در هر وقت طهر زنان ، باعث حمل ايشان و فرو بردن يك عدد از قسم نر او هر روز موجب منع حمل و اكتحال او جهت سبل و قوت باصره و غشاوه و طلاى آن بر احليل ، ملذذ جماع و مقوّى فم رحم و بريافوخ جهت سكته و سدد دماغى و نزلات بارده ، مجرب و سعوط و نفوخ او همين اثر دارد و عرقِ قرنفل كه يك جزء او را با يك جزء و نيم گل سرخ و مثل او گاو زبان و نصف جزء تنبول كه مجموع را سائيده و تسقيه به گلاب نموده ، تقطير كنند ، در جميع افعال ، قائم مقام خمر و ترياق سموم و مقوّى حواس و مفتّح وجهت تعديل اخلاط و رفع استسقاء و امراض بارده ، بىعديل است و شراب او كه يك