[ 2625 ]
زر ورد :
در ورد موصوف است .
[ 2626 ]
زرين درخت :
« امين الدوله » گويد كه او را در خراسان ، گل عاشقان نامند . نبات او از يك ذرع زياده و برگش عريض مزغب و گلش زرد و شاخههاى او بزرگ و دراز و چون نزد او غنا و سرود نمايند گلش مىريزد .
گرم و خشك و جهت عرق النسا و اخراج خون منجمد مثانه و احتباس بول و گزيدن هوامّ ، نافع است و بعضى گويند اسم آزاد درخت است .
[ 2627 ]
زرير :
به فارسى اسپرك نامند و به يونانى ارجيغن [ ازچغن ] و صبّاغان ، از او چيزها را زرد كنند . ساقش به قدر شبرى و گلش زرد و شبيه به گل عصفر برّى و مستدير و با اندك خارها ، نرم و برگش زرد و مايل به سفيدى و كوچك و بيخش زياده بر شبرى و طعم گياه او شبيه به كنگر است .
سرد و خشك و با اندك حرارت و قوت جاليه و محلّل صلابات و رافع آثار و مسكّن دردها و مدر خون و مفتّح سدد و نيم رطل آب مطبوخ او با مويز كه سه روز متوالى بنوشند جهت سپرز و يرقان و استسقاء ، مجرب و يك اوقيه از معجون او با عسل ، همين اثر دارد و ضماد آب طبيخ او با آرد جو جهت اورام حارّه ، به غايت مفيد و خاكستر او جهت جرب و جراحات ، نافع .
مصدع و مصلحش سكنجبين و بدلش نصف وزنش فوه و قدر شربتش در مطبوخات تا پنج مثقال و از جرم او تا سه مثقال است .
[ 2628 ]
زرنباد :
بيخى است عطرى كه او را مستدير ، ورق مىكنند تا از كرم زدن محفوظ ماند .
ظاهر او ، اغبر و باطنش مايل به زردى و از بلاد چين و بنگاله و دكن آرند . نباتش به قدر دو شبر و برگش غريب به برگ انار و گلش زرد ثمرش شبيه به تخم گل و بيخش مثل زراوند و طعمش تلخ و آنچه شيرين با شد ضعيف است و قوتش تا سه سال باقى مىماند .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و با رطوبت فضليه و مفرّح و مقوّى دل و معده و دماغ و محلّل رياح و موافق روح حيوانى و طبيعى و مبهّى و مدرّ بول و حيض مسمِّن و مسهل سودا و حابس قى و ترياق زهر جانوران و مفتّح سدد و جهت وحشت و مواد سوداى و خفقان و رياح رحم و تحريك باه و نعوظ و زحير اطفال و رفع رايحهء سير و پياز و شراب و رفع درد دندان و حفظ صحت آن ، نافع و ضماد تازهء او بر پا ، بالخاصية ، رافع جميع