در ظرف مس به قوام آورند جهت سلاق و جرب و تقويت باصره و جراحت مزمنهء خبيثه ، نافع و چون جوف آن را خالى كرده و روغن گل سرخ در او ريخته ، به آتش نرم گذاشته در گوش بچكانند جهت درد آن ، به غايت مؤثر است .
پوست انار ، به غايت قابض و بارد و مجفِّف است و سفوف او با عفص ، مسهل به عصر اخلاط سوخته وجهت رفع آتشك ، به غايت مفيد و جلوس در آب طبيخ او جهت سيلان حيض و خروج مقعد و ضماد او با عسل جهت دفع آثار آبله و طلاى سوختهء او با عسل بر سينه و معده جهت منع نزف الدم و قى الدم و نفث الدم و حقنه با آب او كه با برنج و جو مقشّر بوداده جوشانيده باشند جهت رفع اسهال و سحج و مضمضه به آب طبيخ او جهت تقويت لثه و آشاميدن آن جهت سلس البول و شستن مقعد به آن جهت قطع خون بواسير و امراض مقعد و آشاميدن سائيدهء او به قدر يك درهم با آب گرم جهت رفع كرم معده ، بىعديل است و طبيخ بيخ انار در اين باب از مجربات است و جهت نزله حارّه و درد دندان ، مضمضهء آن بىعديل است و چون پوست انار ترش را با مازو بالسوية سائيده و در سركه بجوشانند تا مهرا و منعقد گردد و به قدر فلفلى حبها ترتيب داده پانزده عدد و زياده از آن جهت رفع اسهال مزمن و سحج مخوف و قرحهء امعاء و مقعد مجرب است .
رب انارين ، در دوّم ، سرد و در اوّل ، خشك و قابض و جهت التهاب و تشنگى مفرط و تبهاى تند و قى و خمار و رفع فساد خواهش حوامل و فساد رنگ رخسار و دفع غم ، نافع و اناردان ، قابض تر از رب هر يك است و در افعال ، قوىتر و كوبيدهء ترش او با مويز بالسوية و خمس آن زيرهء كرمانى جهت دفع قى و تقويت معده ، مجرب است و مضرّ سحج و سرفه و مصلحش مويز و گردكان و بدلش سماق است .
گل انار ، در افعال ، مثل گلنار فارسى و جهت قطع خون بن دندان و التيام جراحات و فتق و قلاع و ضماد او با برگ رز بر [ بر زير ] فم معده جهت قى مفرط و عصارهء او با گلاب جهت منع ريختن مواد به چشم و رفع ورم آن و با آب بارتنگ جهت قرحهء احليل و با آب جهت ابتداى داخس و خراش پا كه از موزه و كفش شده باشد و با سركه جهت باد سرخ ، نافع و عصارهء پوست و پيهء او ، قائم مقام گل اوست و خوردن هفت عدد از آن كه هنوز باز نشده باشد - به نهجى كه به دست نگرفته گلها را بلع كند - ، ناشتا ، جهت قطع بروز دمل و رمد تا يك سال آزموده است و دانههاى زردى كه در اقماع انار مىباشد ، شبيه به ذرور و در جميع افعال ، مثل تخم گل است .
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 435
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٤٣٥