قوت قابضه و قليل الغذاء و مولد خلط صالح و نفاخ - از اين جهت باعث نعوظ محرورين است - و مدرّ بول و جالى و مفتّح و مليّن طبع و مورث تشنگى و خوردن او بعد از طعام سبب انحدار آن و جهت تصفيهء روح كبدى و تقويت جگر و استسقاء لحمى و زقى و سوء القنيه و يرقان و سپرز و خفقان و الم سينه و سرفهء حارّ و صاف كردن آواز و فربه كردن بدن و نفوذ فرمودن غذا و رفع جرب و حكّه و نيكو كردن رنگ رخسار ، نافع و اكثار او مفسد غذا و مرخى معده و مصلحش انار ترش و در بارد المزاج ، زنجبيل پرورده است .
رب انار شيرين در افعال ، قوىتر از آب او و مرخى معده و مصلحش مصطكى است و چون سر انار شيرين را سوراخ كرده ، به دفعات - به قدرى كه گنجايش داشته باشد - روغن بادام شيرين در آن ريخته بر روى آتش گذارند تا روغن را جذب كند و به حدى رسد كه ديگر جذب نتواند كرد ، مكيدن آن جهت درد سينه و سرفه از مجربات است و به دستور ، آشاميدن آب او با شكر و نشاسته و صمغ عربى و روغن بادام كه نيم گرم باشد همين اثر دارد .
انار ترش و شيرين كه به عربى مز و به فارسى ميخوش گويند ، در سردى و ترى ، مايل به اعتدال است .
انار ترش ، در دوّم ، سرد و خشك و قابض و مدر بول و مسكّن حرارت معده و غليان خون و مانع سيلان مواد معده و جهت رفع خمار و قى و خفقان حارّ و منع صعود بخار غذا و رفع دخانيت آن ، نافع و اكثار او مورث قرحهء امعاء و سحج و مضرّ مبرود و مضعف جاذبهء جگر و قوت باه و مصلحش انار شيرين و زنجبيل پرورده مثل آن .
آب انارين كه با پيه افشرده باشند ، از نيم رطل تا يك رطل و بيست درهم شكر خام ، مسهل صفرا و مقوّى معده و جهت تبهاى صفراوى و يرقان و جرب و حك ؛ نافع .
ضماد مطبوخ مهراى او با پوست و تخم جهت جرب و حكّه صفراوى ، مجرب و طلاى مطبوخ او در شراب جهت تحليل اورام ، بىعديل است و مضمضهء آب او جهت قروح خبيثهء دهان و قلاع و اكتحالش جهت ناخنه و سبل نافع و ضماد عصارهء او كه در طبخ غليظ شده باشد با قدرى عسل جهت قروح خبيثه و قرحهء بينى و گوشت زياد زخمها و درد گوش ، مفيد است و سويق او قابض وجهت رفع خواهش خوردن گل و امثال آن ، زنان حامله را مؤثر است و رب انار ترش در افعال ، قوىتر از آب اوست و چون آب انارين را
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 434
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٤٣٤