يك شبانه روز در آب سرد گذاشته ، بعد از آن در طلا - كه قسمى از خمر است - بيست روز خيسانيده و هر روز دو مثقال تناول نمايند ، جهت تقويت معده و فساد هضم و برانگيختن اشتها ، بىعديل است و از دانهء راسن كه عددى بلع نمايند جهت رفع سرعت انزال ، مجرب دانستهاند و بخور او جهت تقويت دندان و انداختن كرم او و طلاى آن جهت نيكويى رنگ رخسار و با عسل جهت رفع آثار ، مؤثر است .
« شيخ الرئيس » فرموده كه : قسمى از راسن كه برگش شبيه به عدس است و زرد رنگ و كوچك و مقدار و گياه او پر گره و شاخههاى او منبسط بر روى زمين و منبت او كنار دريا و زمين نمناك است ، خوردن او درد گزيدن هوامّ را در ساعت تسكين مىدهد .
[ 2392 ]
راوند :
به فارسى ريوند نامند و آن ، بيخ ريباس است و بهترين او ، چينى است كه سرخ مايل به زردى و ثقيل الرايحة باشد و بعد از آن ، قسم تركى زعفران رنگ كم بو و بعد از آن ، خراسانى و زبونترين او ، زنجى سياه براق صلب است و ريوند دواب ، خشبى كثيف مىباشد و بيخ ريباس ، آنچه قريب به ظاهر زمين است ، باريك و سياه و غير متشابه به ريوند است و چون به قدر دو سه ذرع حفر نمايند ، ريوند ظاهر مىشود .
مركب القوى و در اولِ دوّم ، گرم و خشك و مسهل به عصر اخلاط غليظه و رقيقه و خام و با قوت قابضه و مقوّى قوت جاذبهء جگر و پادزهر سموم بارده و مجفِّف و محللل و ملطّف و جالى و مدرّ بول و حيض و منضج و مقطع و مفتّح سدهء جگر و سپرز و امعاء و مبّرد بالعرض - به سبب شدت تحليل - و جهت تنقيهء امعاء و تحليل نفخ آن و انواع استسقاء و تخمه و مغص و ورم بارد احشاء و يرقان سددى و رفع اسهالى كه از سدهء ماساريقا باشد و با گل سرخ و قوابض جهت اسهال دموى و بالخاصية ، رافع تبها و حرارت غريبه و جهت درد گرده و مثانه و رحم و خفقان و قرحهء امعا و نواصير و بواسير و تب ربع ، نافع و با جاوشير و مطبوخ زبيب و بسفايج جهت قولنج ثفلى و بلغمى و به آب پرسياوشان جهت سنگ مثانه و به آب لسان الحمل جهت قطع نزف الدم و با هليلهء كابلى و غاريقون و صبر جهت تنقيهء دماغ و انواع صداع بارده و صفراوى و شقيقه و فالج و دوار و كزاز و جنون و نزلات و با شراب ريحانى جهت فسخ عضل و عصب و سستى آن و با طبيخ اسارون و قنطوريون جهت عرق النسا و تبهاى بلغمى و ضعف مفاصل و درد آن و با زرشك و صندل جهت ورم حارّ مزمن اعضاى باطنى و مقوّى آن و با انيسون جهت فواق