سرطان و خنازير و اسقاط بواسير و طلاى سوختهء او با سفيدهء تخم مرغ جهت شقاق كعب و شق رحم كه از ولادت به هم رسد و شقاق مقعد و خروج آن ، نافع و فرزجهء آن مانع سيلان رحم و اسقاط جنين و جهت تسهيل ولادت ، مفيد .
مضر جگر و مصلحش سيب و قدر شربتش تا دو درهم و بدلش استخوان قنفذ و شانهء او .
بالخاصية جهت رفع نخالهء بن موى و تولد قمل و ريختن موى ، مؤثر است و چون او را با چوبِ دارى كه آدمى را از گلو كشيده باشند و قدرى خاك قبر مقتول بخور كنند ، در منع سحر و فتنه ، مجرب دانستهاند و به دستور ، در اصلاح متباغضين مؤثر است .
[ 2357 ]
ذباب :
به فارسى مگس نامند و تكوّن او از فضلات و اوّل ، كرم سفيدى است كه كمتر از يك هفته پر به هم مىرساند و از كافور و زرنيخ و روغن زيتون مىگريزد و گويند چون صورت مگس از كندس و زرنيخ ساخته در محلى گذارند ، منع او مىنمايد .
در اوّل ، گرم و تر و بهترين او ، سياه و بعد از آن ، ازرق است و زرد او خالى از سميت نيست .
محلّل و جاذب و ضماد او محلّل اورام و رافع گوشت زياده جراحات و مانع انتشار موى و داء الثعلب و حكّه و قوبا و چون سر او را انداخته ، بر موضع گزيدهء زنبور بمالند ، رافع الم آن و جاذب سمّ است و تكرار ضماد او جهت داء الثعلب ، مجرب و جهت تحليل ورم چشم و رفع گوشت زياد پلك و شعيرهء آن ، آزموده و نفوخ سوختهء او در مجراى بول جهت رفع احتباس بول ، مؤثر و آشاميدن او را با شراب جهت عسر ولادت مجرب دانستهاند . « محمد بن احمد » گويد كه : خوردن پخته و خام او را هنود جهت تقويت باصره و منع جميع آفات چشم ، مجرب مىدانند .
سرگين مگس را چون با آب و عسل بنوشند جهت ازالهء مغص و قولنج و خناق مجرب دانستهاند و چون چند روز بخورند و در آفتاب بنشينند ، محل برص ، پوست انداخته ، زايل مىگردد و بهتر از آطريلال است و روغن او - كه مكرر مگس را در روغن كنجد كرده در آفتاب گذاشته صاف نموده باشند - جهت رويانيدن موى ، مجرب است .
[ 2358 ]
ذراريح :
به حاء مهمله ، حيوانى است به قدر زنبورى و پهن و بدبو و با نباتات تازه مىباشد و به تركى ، الاكلنك و به ديلمى ، دارساس نامند و به لغت اصفهان ، قسمى از سين