در مازندران گياه او رابخيلك نامند ] . بستانى او ملوخيا است و برّى او رابه فارسى خيرو گويند .
از مطلق او ، مراد ، برّى است . برگش مستدير و بىمزه است و گلش كوچك و سرخ و مايل به تيرگى و تخمش مايل به سياهى و مدور و پهن و در وسط او تعقيرى و نبات او كوچكتر از خطمى . در اوّل ، سرد و تر گويند در دوّم و با بورقيه و قوت متضاده و مليّن طبع و لطيفتر از ملوخيا و مدرّ بول و منضج و رادع و مفتِّح سدّه و نيم رطل از طبيخ شاخ او با شكر جهت جرب و قرحهء امعاء و زحير و حرقه مثانه و بول و بحة الصوت و درد سپرز و يرقان و طبيخ برگ و بيخ او جهت ادويه قتّاله و درد گرده و ضماد او جهت اورام حارّه و شكستگى اعضا و با نمك جهت تنقيهء نواصير چشم و بىنمك جهت التيام آن و گزيدن زنبور و مگس عسل و با روغن زيتون جهت سوختگى آتش و باد سرخ و ضماد خشك او با بول جهت قروح سر و رفع نخاله ، نافع .
تخم او سرد و تر و كثير اللعاب و مزلق و مغرّى و مليّن و جهت سرفهء گرم و خشك و قرحه گرده و مثانه و سحج و گرفتگى آواز و تقويت امعا و رفع لذع ادويهء حارّه و گزيدن رتيلا و رفع نزله و با تخم خندقوقى برّى ، بالسوية جهت درد مثانه و حقنهء او جهت سوزش امعاء و رحم و مقعد و با عسل جهت درد جگر و ضماد او جهت اورام حارّه نافع و مضرّ معدهء ضعيف و مصلحش ربوب فواكه و قدر شربتش تا پنج درهم و بدلش تخم خطمى و قدر شربت از آب خبازى تا پنجاه درهم و او مولد رياح و مصلحش ، پختن او با گوشت مرغ و ادويهء حارّه است .
خبازى ، بستانى برگش دراز و گلش زرد و كوچكتر از گل خيار و در پنبه زار بسيار رويد و به قدر گياه پنبه مىشود . تخمش سياه و دراز و شبيه به شونيز و بسيار تلخ و غلاف او شبيه به كرم و مايل به سبزى ، برودت و رطوبت او زياده از برّى و مليّن طبع و سينه و مهيّج حرارت به سبب لطافت و جهت خشونت سينه و تبهاى حارّه و تصفيهء صوت ، نافع .
مضرّ معدهء بارده و مصلحش ادويه حارّه است .
تخم او مسهل قوى اخلاط غليظه و مفتّح سدّه و جهت عرق النسا و آب او با شكر جهت دفع اخلاط محترقه و ممضوغ او جهت تحليل اورام و تسكين درد گزيدن عقرب ، نافع و قدر شربتش دو درهم است .
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 345
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٣٤٥