حرف الخاء
[ 1915 ]
خانق النمر :
گويند مازريون سياه است و بعضى را اعتقاد آن كه اسقيل است و « امين الدوله » ، گل سير صحرائى دانسته و مؤلف ما لا يسع و صاحب تذكره گويند كه : آن ، گياهى است غير مازريون برگش شبيه به برگ قثاء و از آن كوچكتر و با خشونت و از سه عدد تا چهار عدد زياده نمىشود و ساقش به قدر شبرى و بيخش شبيه به دم عقرب و لامع ، مثل شيشه .
در چهارم ، سرد و خشك و از سموم قتّاله و تأثير او در سباع ، اسرع و مقاربت او ، كشندهء عقرب و در اطليه ، رادع اورام حارّه و مسكّن درد چشم و مسقط دانهء بواسير و نيم درهم او كشنده به سدد و خناق و ترياق او كمافيطوس با شراب و صعتر و ادويهء حارّه است .
[ 1916 ]
خانق الذئب :
نوعى از خانق النمر است برگش شبيه به برگ دلب و از او كوچكتر و تيره تر و تشريفات او زياده تر و از ساق او شاخههاى باريك دراز رسته و بالخاصية ، كشندهء گرگ است و در ساير افعال ، مثل خانق النمر است و « ابن ماسويه » گويد كه از اسقيل است .
[ 1917 ]
خانق الكلب :
ازاراقى است كه به فارسى كچوله نامند و مؤلف ما لا يسع ، غير او دانسته و بيان نموده كه گياهى است برگش شبيه به لبلاب كبير و اطراف او تند تر و بسيار بد بو و با رطوبت لزجهء زرد رنگ و با شاخههاى باريك و دراز و پر شكن و ثمرش در غلافى شبيه به غلاف باقلا و در جوف آن دانهء كوچكى است سياه و صلب .
در چهارم ، گرم و خشك و از سموم قتّاله و برگش كشندهء سگ و سباع و ضماد او جهت تحليل او رام بارده و نفخ ، به غايت مؤثر است .