و خون منعقد و تب ربع و دفع رطوبات و درد مفاصل و گزيدن هوامّ و سگ ديوانه و اسهال رطوبى و مغص ريحى و بلغمى و فالج و صرع و امراض باردهء دماغى و بحة الصوت و خشونت حلق و شوصهء بلغمى و مخرج اقسام كرم معده و مصلح [ مفتّح ] خون بواسير و با زردهء تخم مرغ جهت سرفه خشك و درد پهلو و با انجير جهت يرقان سددى و با شراب و فلفل و سداب جهت كزاز و با سكنجبين جهت جمود شير و با آب خاكستر و آب دريا و جهت شكاف عضل و با مرّ و فلفل جهت گشودن حيض و با شراب جهت امراض عصب و با سير و جنطيانا جهت گزيدن سگ ديوانه و با آب بارتنگ جهت رفع چرك دبيلات باطنى و با قوابض جهت اسهال رطوبى و با ادويهء مناسبه جهت برودت معده و جگر و سپرز و استسقاء و سستى بدن و زردى و كمودت رخسار و ضماد او جهت داء الثعلب و دندان كرم خورده و ريزانيدن او و طلاى او در خارج جهت تسكين درد دندان و زخم گزيده سگ ديوانه و منع مقاربت هوامّ و رفع مضرّت پيكان زهر دار و مانند آن با روغن زيتون جهت گزيدن عقرب و با قيروطى جهت ثآليل و غدد و با انجير خشك و سركه جهت قوبا و با زنجار و زاج جهت بردن گوشت زياد كه در بينى متكون شود و گذاشتن او در احليل باعث نعوظ شديد و اكتحال او با عسل جهت قوت باصره و نزول آب و بياض و ظفره و مضمضهء طبيخ او با انجير و زوفا جهت دندان كرم خورده و گذاشتن او بر اورام خبيثه بعد از شكافتن آن جهت اخراج اجزاء خبيثه آن و غرغرهء او با عسل جهت ورم لهات و با سركه جهت اخراج زلوىِ در حلق مانده و بخور و حمول او جهت اخراج جنين ميت و بستن او در پارچهاى و گذاشتن آن در ممر آب ، مانع تكون كرم در آن موضع و مزرعه و باعث گريختن هوامّ آن موضع و به دستور ، بر هر چه بمالند ، هوامّ از او گريزان شوند و قطور جوشانيدهء او در روغن زيتون جهت كرى كهنه و درد گوش و طنين و دوى ، نافع .
مضر دماغ و جگر و مصلحش انارين و انيسون و مضرّ سفل و مصلحش كتيرا و بوى او مضر محرورين و مصلحش بنفشه و نيلوفر و آب سيب و شربت صندل و اكثار او مورث اسهال و قى و تب و خارش بينى و مصلحش آب مورد و سيب و صندل و قدر شربتش از يك عدس تا نيم مثقال و بدلش جاو شير و سگبينج و گويند مطبوخ محروث - كه بيخ انجدان باشد - بدل اوست .
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 325
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٣٢٥