[ 1491 ]
جلنجبين :
گلقند عسلى است .
[ 1492 ]
چليك :
اسم تركى قطات است .
[ 1493 ]
چلتاق :
سلق جبلى است .
[ 1494 ]
چلتاغوج :
اسم تركى حبّة الخضراء است .
[ 1495 ]
چلقان :
اسم تركى حداه است .
[ 1496 ]
جلى دار :
به لغت تنكابن ، آزاد درخت است .
[ 1497 ]
چليره :
به هندى اسم اشنه است .
[ 1498 ]
جميز :
نوعى از انجير است و به يونانى اليسفور نامند و به معنى تين الاحمر و او ، غير انجير برّى است ؛ چه انجير برّى از سمومات و مأكول نيست و او را در ديلم ، ديوانجير نامند و جميز را ، شلكا انيجر نامند و مأكول است درخت او شبيه به درخت انجير و برگش به برگ توت ، اشبه و شاخ پر شير و ثمرش به قدر آلوچه و رنگ او بعد از رسيدن ، سرخ و بىمزه و در بعضى بلاد ، در سالى ، مكرر بار مىدهد .
و در [ اولِ ] دوّم ، گرم و در اول ، تر و جهت سرفهء يبسى و درد سينه و گرده و سپرز و وسواس ، نافع و لعوق او كه برگ و شاخهها و ثمرش را جوشانيده آب او را با شكر به قوام آورده باشند جهت ربو و ضيق النفس و سرفهء مزمن و گرفتگى آواز از مجربات است و يك مثقال برگ مسحوق او با آب ، قاطع اسهال و مجرب است و با هم وزن او شكر در دفع سرفه آزموده است .
شير او محلّل اورام و مليّن و ملصق جراحات و جذاب و مسهل اخلاط غليظه و از شير انجير بستانى ضعيف تر و آشاميدن نيم درهم او جهت سپرز و تبهاى بارده و خاكستر چوب او جهت قروح ساعيه و آكله و نار فارسى ، مجرب .
ثمرش ردى الغذاء و نفاخ و مضرّ معده و مصلحش انيسون و سكنجبين و آب سرد است .
[ 1499 ]
جمست :
سنگى است كه در حجاز و حوالى مدينهء طيبه به هم مىرسد و سفيد و سرخ و [ آسمانگونى ] مىباشد و بهترين او ، سرخ ارغوانى شفاف است .
در سوم ، گرم و خشك و محلّل و رافع خفقان و غثيان و غشى و مستى و طلاى او جهت خراج و ورم چشم و خاتم او جهت نقرس و قضاى حاجات و محبوبى نزد خلايق ، مؤثر .