حرف الجيم
[ 1372 ]
جاورس :
به فارسى گاورس گويند و آن ، نوع ريزهء دخن است كه به فارسى ارزن نامند . رنگ او ، اغبر و از ارزن ، ريزهتر .
در اوّل ، سرد و در آخرِ دوّم ، خشك و بسيار قابض و قليل الغذا و از ارزن سريع الهضم تر و لطيفتر و مقوّى بدن و با روغن و چربى ، غذائيت او بيشتر و خوردن مهراى او جهت التواى حجاب و نزلات ، نافع و حابس اسهال مرارى و كماد گرم كردهء او ، محلّل نفخ معده و مسكّن درد بواسير .
مولد خون سوداوى و مورث سدّه و مصلحش روغنها و شكر است .
[ 1373 ]
چاى ختائى :
نباتى است ساقش زياده بر دو ذرع و سرخ و برگش مايل به بنفشى گرم به اعتدال و تر و مليّن و منضج و مقوّى هاضمه و ضماد پختهء او جهت اورام صلبه و تسكين درد بواسير ، نافع و نطول او معرق و منوّم .
مضر معدهء بارد رطب و مصلحش باديان ختائى و رازيانه است .
« ابن تلميذ » گويد : كه چاى ، قرصى است كه از چين مىآورند و مسهل و دافع ضرر شراب است . و از كتاب اخبار الصين ظاهر مىگردد كه نباتى است شبيه به رطبه و خوشبو و با اندك تلخى كه از جوشيدن ، تلخى او زايل مىشود و طبيخ او مسكّن التهاب و صاف كنندهء خون است .
[ 1374 ]
جاوشير :
صمغى است بدبو و ظاهرش سرخِ تيره و باطن او سفيد و نبات او را ساق ، غليظ و بلندتر از ذرعى و نرم و بر او چيزى شبيه به پشم و سفيد و برگش شبيه به برگ انجير و مايل به استدارت و خشن و بسيار سبز و قبهء او شبيه به قبهء شبت و گلش زرد و خوشبو و تخمش سياه و قريب به انيسون و خوشبو و تند و بيخش غليظ و شعبه دار و بدبو و بيرون او سياه و اندرون او سفيد .