[ 487 ]
آلمه :
اسم تركى تفاح است .
[ 488 ]
الاملك :
به لغت ديلمى ، فاشرا است .
[ 489 ]
الك [ اليك ] :
اسم تركى مخ است .
[ 490 ]
السنى [ آلبستى ] :
اسم هندى بزر كتان است .
[ 491 ]
الاچى :
اسم هندى قاقله است .
[ 492 ]
الماقن :
به يونانى بسباسه است .
[ 493 ]
امُلِج :
ثمر درخت هندى [ است ] و معروف است . و مستعمل ، مقشّر بىدانه . و چون در شير بخيسانند ، شير آملج نامند . و گويند شرط است كه تازهء او را چند روز در شير بخيسانند و بعد از آن خشك كنند .
آنچه در شير پرورده نشده باشد ، تلخ و بسيار عفص و در دوّم ، سرد و در سوم ، خشك و به شير پرورده ، در اوّل ، سرد و در دوّم ، خشك و قابض و مانع ريختن مواد به معده و امعاء و حافظ اخلاط از تعفن و فساد و اخلاط سودا به روح و غلبهء سودا و محرِّك باه و قاطع قى و تشنگى و آب دهن و خون بواسير و نزف الدم و مجفِّف رطوبت معده و مقوّىّ دل و چشم و معده و احشاء و اعصاب و مشهّى و مسهل سودا و بلغم رقيق ، به عصر و با آرد كنار و آب به ، قاطع اسهال مزمن . و مسكّن حرارت خون و آشاميدن سفوف او با قند ، بالسوية ، هر روز پنج درهم با آب گرم جهت سحج و چرك بواسير و نواصير و ضعف معده و باصره و تاريكى چشم ، مجرب و قطور آب منقوع او كه كوبيده و خيسانيده باشند ، جهت ازالهء بياض عين آزموده است ؛ خصوصاً هر گاه بعد از دو سه ساعت آمله را افشرده تا سه بار آمله را تازه كنند .
شربت معمول از آمله و افسنتين در تقويت معده ، بىعديل .
روغن او را كه با برگ مورد يا پوست بيخ صنوبر بالسوية پخته و آب طبيخ آن را با روغن مثل او كنجد و زيتون جوشانيده باشند ، جهت تقويت مو و سياه كردن و رويانيدن و رفع اعيا و تقويت اعصاب و خروج مقعد ، و سرعت نهوض اطفال ، مجرب دانستهاند . و چون حنا را با آب آمله خضاب كنند ، موى را سياه كند و قدر شربتش را سه درهم تا پنج درهم و در مطبوخ ، تا ده درهم .
مضر سپرز و مبرودين و مصلحش عسل و سنبل و مولد قولنج و مصلحش روغن بادام شيرين و بدلش در اكثر افعال ، به وزنش هليله كابلى است .