فلز باشد و طلائى مايل به سبزى و فضى [ بعضى ] سفيد [ و ] سياه . و طلائى ، از غلبهء بورهاى است كه بر طلا مىزنند ، و گويند كانى هم مىباشد . و مرقشيشاى نيز هست . هر يك در طبع ، مثل معدن آن و يبوست زياده ، بر او غالب و مجفِّف و مقوّىّ باصره و منقّى جراحات و جهت بردن گوشت زياد و رويانيدن گوشت تازه و رفع تعفن زخمها و بياض عين و بهق و جرب و سبل و ناخنه و دمعه و غشاوه و نزول آب . و طلاى او ، رادع اورام و جالى كلف و آثار سياه و رافع سپرز و با زعفران و افيون ، رافع [ درد ] مفاصل و نقرس است . خوردن طلائى او يك قيراط ، جهت خفقان و تقويت دل ، نافع . و مستعمل از او ، محرق مغسول . و بدلش مردارسنگ محرق مغسول است .
و مؤلف « تذكره » گويد : كه چون جمع كنند ذهبى و مرقشى [ مرقشيشى ] او را در گداختن و بعد گداز ، در عسل بريزند تا سرد شود ، يك جزء او پانزده جزء مشترى را شمس كند و مجرب است . و حقير ، اين معنى را موقوف به شروط مخفيه مىداند .
[ 424 ]
اقْماع الرمان الهندى :
نارمشك است .
[ 425 ]
اقروقومعما :
قرقومعما است .
[ 426 ]
اقبوس :
به يونانى كمثرى است .
[ 427 ]
اقسيا :
مازريون سفيد است .
[ 428 ]
اقاقالس :
به يونانى تشميزج است .
[ 429 ]
اقروس و اقرس :
دبق است .
[ 430 ]
اقارون :
اسم رومى وج است .
[ 431 ]
اقريطن باطس :
گل عليق [ عتيق ] القدس است .
[ 432 ]
اقونوسيون :
رعى الابل است .
[ 433 ]
اقاروا [ اقارو ] :
كرويا است .
[ 434 ]
اقطى :
به يونانى خمان [ حماض ] كبير است .
[ 435 ]
اقتنارانيقى [ اقتناراتيقى ] :
به يونانى شكاعى است .
[ 436 ]
اقتنالوقى :
به يونانى باد آورد است .
[ 437 ]
اقويلاسمون :
دهن بلسان است .
[ 438 ]
اقيمارون :
به يونانى سورنجان است .