تهيگاه و درد جگر و درد معدهء كهنه ، مجرب است . و محلّل صلابات و جهت داء الثعلب و داء الحيه و بواسير و صلابت رحم و ورم سپرز ، ضماداً ، نافع . و اكتحال او جهت دمعه و غشاوه و استرخاء جفن و گذاشتن او در ميان متاع ، مانع كرم زدن او و آميختن او با مركب ، باعث منع ارضه از كتابى كه با آن مركب كتابت كرده باشند . و طلاى او با روغن زيتون بر بدن ، مانع مقاربت پشه . و دود آن ، جهت گريزاندن هوامّ . و پاشيدن آب طبيخ آن ، كشندهء كيك .
مصدع و مجفِّف دماغ و مصلحش انيسون و در محرور ، شربت انار و قدر شربتش ، يك مثقال تا دو مثقال و در مطبوخ ، از پنج درهم تا ده درهم و بدلش جهت معده ، به وزنش اسارون و نصف او هليلهء زرد . و به جهت جگر ، عصارهء غافث و جعده و قيصوم نيز بدل او مىشود .
عصاره افسنطين كه او را در آفتاب خشك كنند در افعال ، قوى و مفتّح سدهء جگر و جهت تبهاى كهنه و مركّبه و تقويت معده و تنقيهء آن از اخلاط مريه و استسقاء و نيكو كردن رنگ رخسار و اصلاح فساد مزاج ، نافع . و مورث كرب و صداع و مصلحش ريوند و قدر شربتش تا يك درهم است . و بدلش سه وزن او افسنتين است يا غافث يا شكاعى .
شراب او ، مقوّى معده و مدرّ بول و حيض و جهت امراض جگر و سپرز و ربو و تفتيح سدّه و برانگيختن اشتها و تقويت هضم و ازالهء كزاز و نفخ باطنى و دفع كرم معده و سموم حيوانى و مشروبه ، نافع است و مانع و با و حدوث امراض . و طريق ، آن است كه نود مثقال افسنتين را در شش هزار مثقال آب انگور ، چندان بجوشانند تا به ثلث رسد ، پس سه ماه گذاشته بعد از آن صاف نمايند و اگر سى مثقال را با پانزده مثقال دارچينى ، و پانزده مثقال سنبل الطيب و پانزده مثقال سليخه نيم كوب كرده در ده هزار و هشتصد مثقال شراب ، مخلوط نموده و سر ظرف را مستحكم ساخته بعد از دو ماه صاف كنند ، پسنديده است .
روغن افسنتين كه در هر چهار رطل روغن زيتون يا روغن كنجد ، يك رطل گل افسنتين كرده و چهل روز در آفتاب بگذارند ، جهت برودت ظاهر و باطن بدن و آشاميدن پنج درهم او جهت رفع يرقان وسده جگر و سدّه سپرز ؛ خصوصاً با سكنجبين عسلى و به جهت تقويت معده و رفع احتباس حيض و سمّ فطر و اخراج كرم معده . و خوردن او قبل از شراب مانع مستى و بعد از آن ، دافع خمار . و قطور او جهت كرم گوش و رياح آن . و طلاى او جهت درد چشم ، و با قيروطى ، جهت تقويت معده و درد آن ، نافع است .
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 128
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص١٢٨