و در آغاز نوبتها اگر قى كردن را ملازمت تواند نمودن عظيم نافع بود و هرگاه اثر نضج نيكو پديد آيد مانعى نباشد استفراغ سودا بمسهلات لائقه واجب بود بيش از روز نوبت و قدرى سكنجبين عنصلى با گلقند آميخته صباحهاى غير نوبت و با سكنجبين افتيمونى با گلقند سرشته گاهى كه طبع از حرارت خالى باشد عظيم مفيد آيد و نضج و تحليل سودا نيكو كند و پنير تازه بىنمك با عسل خوردن غذاى نافع بود در روز سوم از هر نوبت و بعد از تنقيه تخدير بحب الشفا و امثال آن دادن لازم بود به دستورى كه در غب غير خالصه مذكور شد و اكثر آن تدابير كه در نائبه بلغمى و غب غير خالصه مذكور شده اينجا نيز نافع آيد بتخصيص كه مادهء سودا بلغمى و حب الشفا درينباب آيتىست و باعث بر ساختن حضرت آن را جهت تپ ربع بود برادر ايشان شيخ امام الدين جعفر يك سال اين تپ داشت و اطباى عراق از علاج آن عاجز شده بودند ازين دوا در دو نوبت خورد صحت يافت و پرهيزى نداشت در فابزى حضرت را ربع پيدا شد و چهار ماه كشيد و نوائب آن در آخر بوقت قرار يافت و غذا نخود آب بمرغ فربه بودى و قليه و پولا و چرب به گوشت بره فربه و شورباى برنج به گوشت گوسفند فربه و جوان و امثال اينها و گاهى اندك سركه كبرى كم ترشى با طعام واقع شدى و گاهى گلقند با سكنجبين عنصلى صباحها خوردندى و از خنكيها و ميوههاى سرد و تر و آب خنك و دواهاى گرم و خشك كردندى و تنقيه نيز كم فرمودى و چون نوائب ضعيف شد قبل از قبل از نوابت به دو ساعت مقدار باقلاى مرمكى را با دو دانهء فلفل سحق كرده يك قاشق آب گرم را مىخوردند جهت منع تعفن خلط و دست و پايها و تن را گرم نگاه مىداشتند و آن روز طعام و شربت در صباح اندكى مىخوردند با بسيارى خلو معده تا اخلاط را زود در حركت نياورد و قوت بر جاى ماند كه سن ايشان از شصت و دو متجاوز بود مگر تا وقت دوا امساك مىنمودند چند نوبت چنين رعايت نمودند صحت يافتند و اين دوا بسيار ربعهاى خفيف آزموديم و نافع آمد اصل در تدبير اين مرض آنست كه نخست بنگرند تا مادهء مرض از كدام خلط حاصل شد و در غذا و شراب و تنقيه مراعات جانب آن كنند چنان كه اگر ماده از صفراى محترقه باشد در ترطيب مزاج مبالغه كند و در خنكى آنچه خلط را از نضج منع نكند مبالغه كردن و در استفراغات دفع خلط مره محترقه نمودن و اصلاح و جگر بواجبى نمودن و گرميهاى بىاعتدال دور داشتن و اگر از بلغم باشد تدابير معتدل كردن و ترشيها و سرديها مطلقا دور داشتن و شيرينيهاى به كار داشتن و عنصلى و بزورى و امثال آن و غذاهاى
خلاصة التجارب ( طبع قديم ) — صفحة 118
مساهمون: بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
ص١١٨