زخمها و گوشت زايد ، و جهت تقويت باصره و حفظ صحت چشم و رفع حرارت و رطوبت ، مقوى باصرهى پيران و حمول ( شياف ) آن جهت قطع جريان حيض و خروج مقعده ( ناسور ، باسور - بيرونزدگى پيزى ) و ضماد آن بر پيشانى و نصف سر جهت قطع رعاف كه از حجب دماغ باشد . با پيه تازه براى جاى سوختگى با آتش و جهت كشتن شپش و . . . ( تحفه حكيم ) )
إذخر
Andropogon Linn schoenanthus : ( Idhkir )
در برخى كتابها با حرف « د » آمده ، در مصر به « مخلال مأمونى » شهرت دارد چون مىپندارند مأمون عباسى از چوبهاى باريك آن براى خلال كردن ، بهره مىبرده ، گياهى بوتهاى در بيشتر دشتها ديده مىشود ، داراى ريشههاى بسيار و كلفت و مزه و بوى تندى است . ساقه نى مانند آن يك پا بلندى مىگيرد گلهاى آن به شكل سنبل است و داراى شاخكهاى ( نى مانند ) بسيار شمارهى آن نزديك به سى تا نى است سخت كه به سادگى نمىشكند و داراى بويى خوش مىباشد .
( ذ : گياهى است خوشبو ، آن را گوم خوانند به دو گونه عرابى كه سرخ و بويناك و گونهى مرغزارى است . شكوفهى آن را « فقاح اذخر » به هندى مرچيا گويند ( غياث اللغات ) تبن مكى به پارسى كاه مكى و گربه دشتى گفته مىشود ، گياهى همانند كولان كه نوعى اسل است ، بيخى كلفت و بسيار شاخ و با برگ باريك و ريزهتر از كولان يعنى اندازه و بلندى كوتاهتر از آن است رنگ آن مايل به سرخى و زردى و بوى سنگين و شكوفهى بسيار انبوه و سپيد با عطر و مزهاى تند و گزنده دارد ( ذخيره خوارزمشاهى ) ، ديسكوريدوس آن را در مرتبت دوم گرم و خشك و محلل و مفتح و مدر بول و حيض و فضلات و مقطع اخلاط و منضج و مفتت حصاة و مسكن اوجاع باردهى باطنى و مقاوم سموم هوا و براى ورم جگر و سدهى آن و درد دندان و ورم فم المعده و رفع نفث الدم و بادها و جهت استسقا و بيمارىهاى گرده و ريه و شدخ ( پارگى از پهنا ) عضل و . . . ( تحفه حكيم ) )
آزادرخت :
Melia azedarach Linn perianlilac : ( Azad darakht )
از نامهاى آن « زنزلخت » در سرزمين شام « جرود » در مصر « زيرفون » گويند . از