دو كانال است كه پيخال سپيد رنگ مىشود . « 1 » . . . ] .
رازى به ارزش پيشگيرى از بيمارىها آگاهى داشته و آن را بهتر از درمان دارويى دانسته است و در اينباره كتابى را به نگارش درآورد و آن را « منافع الاغذيه و دفع مضارها » « 2 » ناميد .
همچنين به ارزش دوستى ميان پزشك و بيمار آگاهى داشته مىگويد : [ . . . اگر پزشك دانا و بيمار فرمانبردار باشد بيمارى كمتر بدرازا مىكشد . . ] .
رازى مدتى دراز در بغداد زيست و تنها به كار پزشكى نپرداخت بلكه به گوشههاى هر دانش و شناختى سرى زد و در هركدام آنها ، كتابهايى نگاشت .
نگارشهاى او در پزشكى و شيمى و حكمت و علوم طبيعى و رياضيات و فلسفه و منطق و هيئت و همچنين در موسيقى بوده و شمار آن به 140 كتاب و 27 رساله بنا بر ديدگاه ابن نديم در « الفهرست » و يا بر پايهى ديدگاه اسماعيل بغدادى در « هدية العارفين » 218 كتاب و ديدگاه ابن ابى اصيبعه در « عيون الانباء » 238 كتاب آمده است .
رازى در « سيره فلسفيه » چنين مىگويد : [ . . . همانا دوستى و علاقهى من با دانش و دلبستگى من بر آن و تلاشم در آن نزد هركسى كه با من همنشينى داشته باشد هويداست نگاه من به دانش از آغاز نوجوانى تاكنون همواره پيوسته بوده و هيچگاه از كارى بىتوجه گذر نمىكردم مگر اينكه به كتاب نگاه مىكردم تا بدانم نزد آن كس چيست هرچند برايم زيانى بزرگ در برداشته باشد و همانا كوشش و تلاشم به آنجا رسيد كه در يك سال بيش از بيست هزار برگ را با خط تعويذ به نگارش درآوردم . . . ] .
او به جهت همواره خواندن و نوشتن و به علت آسيبى كه در دوران جوانى در اثر بخارهاى پديد آمده از كنشهاى مواد شيميايى و عرقگيرىها كه در گذشته به تهيهى آنها اقدام مىكرد ، به چشمان او وارد آورد و افزايش سن ، كمكم ديد چشمان او را كاهش داد تا جايى رسيد براى خواندن و نوشتن از ديگران كمك مىگرفت سپس دو
هامش
( 1 ) . « حاوى » ج 7 ص . 150 رازى
( 2 ) . « فهرست » نديم چاپ تجدد ص .