چشم با گرفتن خون از رگ قيفال كه در راستاى چشم بيمار است ، اقدام كنيد . مگر آن كه بيمارى چشم بسيار سبك باشد و هنگامى كه بسيار سخت باشد بايد خون بيشترى بيرون بكشيد و پس از آن با هليلهى زرد و ترنجبين و آبميوهها ، در او شكمروش پديد آوريد و او را وادار كنيد كه از گوشت و شراب و شيرينى بپرهيزد و خوراك را كاهش دهيد ، اگر بسنده نبود شياف سپيد را در شير زن دختر شيرده بساييد و در چشم بچكانيد .
اگر در آن قيه بسيار باشد پنبهاى بدور ميلهاى بپيچند و در آب خيس كنند و با آن چشم را از قيه پاك نمايند . سپس در آن پماد چشمى سپيد گذاشته و بر آن نوارى گذاشته ببندند . بيمار را به اتاقى تاريك وارد كنند و بخوابانند . تا آنجا كه بتواند سنگينى خود را بر روى چشم بيمار وارد نكند . بالش او كوتاه و نرم نبوده بلكه بلند باشد و سجدهى نماز را بدرازا نكشد . اگر بيمارى سبك شد و فروكش كرد و درد آرام گرفت و اشكها كاهش يافت ، درمان خونگيرى و روان كردن را نيز به كار برند . بايد وى را پيوسته به گرمابه ببرند تا ماندههاى بيمارى از او رخت بربندد . اگر نمورى و سنگينى در چشم مانده باشد داروى گرد چشمى زرد را در آن بپاشند .
ماليدن اين داروى ماليدنى به پلكها و پيشانى در بيماران چشمى سودمند است .
مرهم چشمى زرد :
شياف ماميثا ، گل سرخ ، قردمانا ، صبر ، حضض ، صندل سرخ ، فوفل و زعفران را برگرفته به اندازهى فندق درآورده و هنگام نياز يكى از آنها را در آب گشنيز يا آب كاسنى يا گلاب نرم كرده به چشم بمالند .
شياف سپيد :
سفيدآب سپيد شسته شد ده درم و انزروت باز شده سه درم ، نشاسته و كتيرا از هركدام يك درم ، ترياك نيم درم با سپيدهى تخممرغ شيافى براى چشم بسازنند .
گرد زرد ( ذرور « 1 » - داروى پراكندنى ) :
انزروت ده درم ، صبر دو درم ، زعفران دو درم ، مر يك درم ، حضض دو درم همه را ساييده و نرم كرده ، به كار برده شود .
گرد سپيد :
شير مادران دختر شيرده را بر انزروت سپيد باز شده ريخته در سايه كنار گذاشته تا خشك شود سپس ساييده و نرم كرده با هر ده درم آن دو درم شياف ماميثا و نشاسته را ساييده و با هم آميخته سپس به كار برده شود .
هامش
( 1 ) . ذرورInsufflation ; sprinkling powder، دارويى كه بهگونهى گرد يا پودر درآمده است .