تلخان جو :
براى تبدار از تلخان گندم خوبتر است جز آن كه سردى و ارزش خوراكى بيشتر از ميانه دارد . بيمار تبدار و شكمروشى را ، براى داشتن ويژگى بندآورندگى شكم ، با آن درمان مىكند .
تلخان سيب :
از ميانبرندهى بالا آوردن و دلآشوبى پديدآمده از زردآب است و بندآورندهى شكمبه و شكمروش مىباشد و چنانچه شكر در آن نباشد ، زردآب را از ميان مىبرد .
تلخان كنار :
براى شكمبه سودمند است . بندآورندهى شكمروش مىباشد و براى تبدار و كسى كه زردآب دارد نيز خوب است
تلخان چاودار ( سلت ) « 1 » :
سرد و براى سرفه خوب و نرمكننده سينه و سرشت است و براى زردآب و تحريكهايش نيز نيك مىباشد .
تلخان سماق :
ويژگى چسباندگى شكمبه داراست سودمند ، بندآورندهى شكم ، اشتهاآور و سودمند براى برانگيختگى زردآب و روانكنندهى آن مىباشد . بايد دانست كه همه تلخانهاى گزارهشدهى ما هنگامى كارساز هستند كه شكر در آنها نباشد .
ارزش آب :
آب بهگونهاى يكسان نگهدارندهى نمورىهاى بنيادين تن است . خوراك را آبكى مىكند و فروبرندهى آن و پايينآورندهى دماست ، نسبت به شراب داراى سازگارى بهترى براى تبداران و كسانى كه دارندهى آميزهى گرماند . بهترين آب ، سبكترين آن از نظر وزن و از نظر زود سرد يا گرم شدن است و از نظر مزه با اندكى شيرينى مىباشد ، آرام تجزيهشدنش نشان سنگين بودن آن است . آنچه كه نشاندهندهى سبكى آنست ، زود تمام شدن و زود خشك شدن زمينى است كه با آن آبيارى شود ، چنانچه زمين از آب سبك خوب سيراب گردد زودتر از زمينى تشنه مىگردد كه با آب سنگين سيراب شود .
آبهايى كه داراى مزه و بوى بدى هستند شايسته نوشيدن نيستند و براى درمان به كار مىروند .
هامش
( 1 ) . سلّت : گونهاى از جو است كه پوسته ندارد و همانند گندم مىباشد . جو بىپوست ، جو ترش ، جو برهنه ، جو گندم ( منتهى الارب ، انندراج ) . ن . ك « سلّت » نمايه داروهاى تكى