آب جو پخته :
براى دارندگان تبهاى سخت سودمند است . نرمكنندهى سينه و شش و از ميانبرندهى تشنگى و گرماى سوزان است . آن چسبندگى و ليزى و سفتى ندارد . ويژگى پاككنندگى و سرشتى سرد و نمور دارد ، چنانچه با شكر و سكنجبين نوشيده شود تند فرو رونده از شكمبه و پاككنندهى آن است و شستشودهندهى پسماندهها و پيشآبآور و از ميانبرندهى سفتىها و براى برسام « 1 » سودمند مىباشد .
خمير :
خمير مايهى برگرفته از آرد گندم كه اندكى گرم است . جالينوس گفته : با آن كه در هنگام ترششدگى ، گرمازا مىباشد ولى نيروى سردكنندگى نيز دارد . آن از ميان برندهى آماس است و چنانچه با روغن « 2 » روى دملهاى چركين گذارند دمل سرباز مىكند .
و اگر از اندازهى تخمير آن نگذشته باشد آن را روى جاى نيش كژدم بگذارند سودمند است درين مورد بهتر است ، خوب پخته شود تا سفت گردد و آنگاه بر جاى نيش كژدم ماليده شود .
خمير مايه آرد سپيد « 3 » :
چنانچه در آب خيسانده و صاف شود و يك ششم وزن آن تباشير و باندازهى آن شكر تبرزد و دو قيراط زعفران به آن اضافه گردد و به كودك تبدار تشنه نوشانده شود كه وى را آرام مىكند .
تلخانها : ( سويق ) :
تلخان گندم :
گرما و تشنگى را فرومىنشاند و كسانى كه جگر گرم دارند چنانچه با آب بسيار سرد و شكرى كه با آب گرم شسته شده بخورند ، سود مىبرند . داراى كمى نيروى بندآورندگى است . اين ويژگى را پس از دريافت خشكى از آتش پيدا مىكند .
ازاينرو براى كسانى كه سرشتى ميانه دارند و سردى در آنها كمى چيره است ، سودآور بوده . آشاميدن آن با شراب شكم را بند مىآورد ، ولى با شكر و عسل آن را شل مىكند .
هامش
( 1 ) . برسام : ن . ك نمايه بيمارىها
( 2 ) . تا همين امروز مردم خمير آمادهى پخت نان را برمىگيرند اندكى روغن حيوانى و شكر نرمشده روى آن مىمالند ، و سپس اين دارو را روى دمل مىگذارند و سخت مىبندند . پس از يك شبانهروز دمل مىرسد و سرباز مىكند و سوراخى براى بيرون راندن چرك در آن پديد مىآيد .
( 3 ) . حوارى : متن - ن . ك نمايه خوراكىها