كه شاعر با بهرهگيرى از حروف « ابجد » و حساب « جمل » و جمع و تفريق اعداد ، درباره واقعه يا فرد خاصى ، شعر سروده و تاريخ آن رويداد را به صورت رمز درمىآورند .
موارد مختلفى از وى در كتابها آورده شده ، از جمله :
1 . تاريخ مرگ ميرزاى شيرازى ، دانشمند ايرانى معاصر ، كه همان آيت الله ميرزا محمد حسن شيرازى ( درگذشت : 1312 ه . ق . ) مىباشد :
سپس هريك ز استادان معنى * ز اهل فضل و ارباب بلاغت
دُر ادبيات در افكار سُفتند * به سال فوت آن نجم سعادت
رضايى سال تاريخش چنين گفت : * كه پنهان شد همى شمس هدايت « 1 »
1312 ه . ق .
2 . تاريخ وفات آيت الله محمد خويى ، روحانى معروف آذربايجانى در عصر قاجار ، كه در 9 جمادى الثانى 1337 ه . ق . دار فانى را وداع گفت :
شيخ ملت ، زيب دين ، همنام ختم المرسلين * آنكه در علم و عمل بُدنيك مردان را سره
مقتداى مرد و زن ، كاندر ميان اهل شرع * بود او مانند قطب اندر ميان دايره
گفت لبيك اجابت داعى حق را ، و زود * بست رخت رحلت از دنيا به سوى آخره
سال فوتش را رضايى چون مطابق يافت ، گفت * صبحگاه روز نهم از جمادى الاخره « 2 »
1337 ه . ق .
3 . سال درگذشت آيت الله آقا شيخ ضياء الدين عراقى ، از مراجع شيعيان اماميه در نجف عراق :
ضياء دين نبى ، آن يگانه شيخ جلى * كه بود بيضهء اسلام و دين ز وى همه راقى « 3 »
به عشر اول ذى حجه رخت بست و روان شد * از اين سراچهء فانى به سوى جنت باقى
هامش
( 1 ) . مواد التاريخ ، 235 .
( 2 ) . مواد التاريخ ، 235 - 236 .
( 3 ) . ترقى كرده .