پيشگفتار
نويسنده
نام وى ميرزا على رضا رضا خان تبريزى ملقب به تبيان الملك است . نام پدرش ميرزا داوود وقايعنگار « 1 » بوده ، كه از مستوفيان آذربايجان در عصر قاجار مىباشد . در كتب ادبى و تراجم و رجال ، از دو برادر ديگر وى ياد مىشود :
اول . ميرزا على اكبر متخلص به هما و مشكوة و ملقب به مشكوة السلطان ، متولد 1289 ه . ق . ، در تبريز ، كه اديب و شاعر بوده و دو كتاب دارد :
1 . مشكوة المسافرين ، سفرنامه عراق ، از 10 جمادى الثانى 1317 ه . ق . تا 29 ذى قعده 1317 ه . ق . ، كه ميرهاشم محدث آن را تصحيح نموده است . « 2 »
2 . ديوان اشعار ، در 000 ، 10 بيت .
دوم . بنان دفتر رضايى ، كه در 1324 ه . ق . زنده بوده و نسخه خطى كتاب او به نام سفرنامه بنانيه در كتابخانه ملى تبريز نگهدارى مىشود . « 3 »
تبيان الملك در سال 1278 ه . ق . « 4 » در شهر تبريز زاده شده و ظاهرا فرزند ارشد خانواده بوده ، چراكه على اكبر - برادرش - در سفرنامه عتبات ، بارها و بارها با احترام خاص و عنوان حضرت تبيان الملك از وى ياد مىكند .
هامش
( 1 ) . قبر پدر و عمويش در عراق و شهر كربلا مىباشد .
( 2 ) . ميراث اسلامى ايران ، 5 / 12 - 118 .
( 3 ) . فهرست كتابخانه ملى تبريز ، 2 / 826 ، نسخهها ، 6 / 4017 ؛ فهرستواره كتابهاى فارسى ، 1 / 99 ؛ نشريه ، 4 / 304 .
( 4 ) . 1301 ه . ش . ( تذكره شعراى آذربايجان ، 3 / 321 ) .