بسيار كمى وارد مىگردد .
منفعت ديگر آن است كه مرضاى « 1 » اين ولايت ، بعد از اتمام راه ، به سهولت هر چه تمامتر مىتوانند خود را به آب گرم دماوند برسانند .
يقين است كه بعضى راههاى ديگر نيز از بومهن تا آسك و آب گرم مىتوان ساخت ، چراكه همهء موانع ما بين تهران و آمل رفع مىشود و آن وقت مىتوانند از كوه دماوند هم به واسطهء معادن زياد ، خصوصا « گوگرد » كه براى دولت به جهت « باروت » « 2 » و « جوهر گوگرد » و ساير صنايع ضرور و دركار است ، بهرهمند گردند .
و اغلب صناعتى كه امروز در اطراف تهران ممكن نيست ، در آنجا ميسر مىشود ، چراكه همهء اسباب لازمه [ در ] آنجا موجود است ؛ خاصه آبهاى تالار و هراز « 3 » كه به تندى مىگذرند به جهت كارخانه « 4 » ها بسيار سهل و مناسب است آبى كه به جهت صنايع به كار بيايد .
و معادنى كه از قبيل « مس » و « آهن » و « سرب » در اطراف كوههاى البرز به هم مىرسد و « هيمه » و ذغالى كه از جنگل مازندران به جهت اين اعمال مىتوان حملو نقل كرد ؛ همگى اينها به واسطهء ساختن راه مستحكمى كه بتوان كالسكه [ را ] حركت داد ، حاصل مىشود .
و هيچ مملكتى به جهت كار كردن در معادن ، ترجيح به اين مواضع معلومه ندارد ، و مملكتى كه حقيقت « دشت غير ذىزرع » بوده ، به كلى تغيير وضع كرده ، گلستان ممالك ايران مىگردد .
و هيچ سمتى را به جهت « زراعت » و « صنايع » به اين استعداد « 5 » نمىتوان يافت .
مگر همين مواضع را كه يكى از تهران به سارى و بارفروش و آمل به مسافت 50 فرسخ است و ديگر از بومهن تا آسك و آب گرم 15 فرسخ است .
و ساختن راه اينها اينقدر اشكالى ندارد .
[ سخن آخر ]
عرايضى كه كمترين عرض كردم ، چنانچه از جانب اعلى حضرت شهريارى اقدام شود و عرايض اينجانب نتيجه به هم رساند ، موجب ترقى و رفاهيت عموم اهل ايران
هامش
( 1 ) . مريضها ، بيماران .
( 2 ) . در اصل : باوط
( 3 ) . در اصل : عراض
( 4 ) . در اصل : كارخانها
( 5 ) . در اصل : استعاد