پيشگفتار
سفر مازندران
كتابچهء سفر مازندران يا به تعبيرى سفرنامه مازندران ، از دو رسالهء كوچك تشكيل شده ، كه از صفحه 1 تا 31 رساله حكايات غريبه است و از 32 تا 55 يعنى 24 صفحه سفرنامه مازندران .
نسخهء منحصربهفرد اين كتاب به شماره 2816 در كتابخانه مدرسه سپهسالار تهران نگهدارى مىشود و خط آن نسخ سده سيزدهم هجرى و صفحات آن 15 سطرى 5 / 7 * 13 سانتىمتر مىباشد . « 1 »
درباره كاتب سفرنامه ، كه احتمالا فرد كمسوادى بوده و اغلاط فاحش املايى بسيارى در اين نوشتهء كمحجم ناشى از كماطلاعى اوست ، مانند بحر خزر كه به صورت « خذر » يا « خذ » يا « خدر » يا « خرر » يا « خزر » يا هراز را به شكل « عراض » .
از نظر آيين نگارشى عصر قاجار هم مىتوان گفت كه از ميرزايان ناشناخته و عجول و تنبل و بسيار ناآگاه بهشمار مىرفته است .
گزارش كلنل برونيار ، يك گزارش نظامى بوده است از مناطق شمال ايران كه به دولت ايران و نيز سفارت فرانسه يا وزارت جنگ فرانسه تقديم شده است . اين گزارش تحليلى ، با دادههاى اطلاعاتى گوناگونى از تاريخ ، فرهنگ ، اقتصاد ، طبيعت ، مردمشناسى ، اوضاع طبيعى ، دفاعى ، نظامى همراه بوده و در بيشتر موارد پيشنهاداتى نيز ارائه مىدهد .
هامش
( 1 ) . فهرست كتابخانه سپهسالار ، 5 / 107 .