تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 414

مساهمون:

ص٤١٤
حمام قراقانيها در محلهء چاله‌ميدان . حمام دوستعليخان در محلهء چاله‌ميدان نزديك خيابان رى . حمام پاچنار در محلهء سنگلج . حمام چال در محلهء بازار . حمام ميرزا غلامشاه در محلهء عودلاجان . حمام حكيم هاشم در محلهء بازار . حمام نظام الملك در محلهء بازار . حمام كوچه غريبان در محلهء بازار . حمام چهل تن در محلهء بازار . حمام قيصريه در خيابان چراغ‌برق . حمام خانم در محلهء چال‌ميدان . حمام قوام الدوله در محلهء عودلاجان ، سرچشمه .

ساختمان حمامها

« اسكلت‌بندى حمامهاى عمومى و خصوصى شبيه به هم بود . اصولا ساختمان حمام عبارت بود از چهار مكان . اول راهرو يا پله‌هاى ورودى بعد سربينه ( جايى كه در آن لخت شده يا لباس مىپوشيدند . ) راهرو ارتباطى ميان سربينه و گرمخانه و سرانجام گرمخانه كه محل استحمام و كيسه‌كشى و صابون‌زدن و مشتمال و استراحت و خواب بود . حمامها براى سوار شدن آب معمولا پايينتر از سطح زمين ساخته مىشدند به‌علاوه ملاحظهء گرم و سردى هوا هم مىشد . كه پايينتر بودن ساختمان حمام از سطح زمين ، زمستان آن را گرم و تابستان را معتدل مىساخت . درست مثل سردابه‌ها و زيرزمين‌ها كه در عمق ده دوازده ذرعى زمستانى گرم و تابستانى خنك دارند ، يكى از شرايط مهم بناى حمام اين بود كه حتما تمام بنا در عمق زمين واقع شده سقف آن مساوى زمين باشد بنا به اصطلاح « پشت » داشته باشد در پايين‌ترين قسمت « تون » حمام را مىساختند تا بتواند آتش و حرارت را به زير خزينه و كف حمام برساند . تون حمام كوره و آتشدانى بود كه در فضايى با مساحت پانزده تا بيست متر ساخته مىشد و در آن سوخت كورهء دسته شده و دهانهء دو وجب در دو وجب كوره نمايان بود . كوره زير خزينهء
سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 414 | حسين شهيدى مازندرانى