هم برجاى مانده است . ازجمله اين گذرها مىتوان گذرهاى زير را نام برد :
گذر مستوفى ( مستوفى الممالك ) ، صدر اعظم عهد ناصر الدين شاه ، بين خيابان بوذرجمهرى و كوچهء مستوفى .
گذر قلى بين بازارچه معير و خيابان خيام . اين دوگذر در حد فاصل درخونگاه واقع در خيابان بوذرجمهرى و كوچهء مستوفى و پاچنار - خيابان خيام - قرار داشتند .
گذر فيلخانه واقع در آخر خيابان خيام .
گذر پاچنار واقع در خيابان خيام ، نزديكىهاى سيد نصر الدين .
گذر تقى خان واقع در خيابان سپه بود كه اكنون ميدان موزه شده است .
گذر لوطى صالح واقع در فاصلهء شمال خيابان مولوى و گذر وزير دفتر .
گذر خركچىها واقع اين دوگذر در نزديكى بازار و خيابان مولوى بودند .
گذر سيد ولى اين گذر نزديك بازار كفاشها و مسجدى به همين نام قرار داشت .
گذر سيد اسماعيل واقع در حوالى خيابان سيروس .
گذر هفت تن مجاور با محدوده چهلتن قرار دارد و از نشانهء قديمى آن چنار كهنسالى است كه هنوز هم برافراشته است .
گذر چهل تن واقع در شرق بازار نرسيده به ميدان سيد اسماعيل .
گذر وزير دفتر اين گذر بين خيابان شاهپور و كوچه وزير دفتر . ( ميرزا هدايت الله پدر دكتر مصدق ) .
گذر آقا شيخ هادى اين دوگذر با اندك تغييرى به همان شكل و وضع باقى ماندهاند كه به عنوان نشانهاى از سنتهاى قديمى در برابر نوآورىهاى عصر كنونى از تهران خودنمايى مىكنند .
گذر چهارسو چوبى اين گذر به موازات ضلع غربى ، خيابان شاهپور - سابق - پايينتر از ميدان و مجاور خيابان معروف به بلورسازى قرار دارد و به خيابان مولوى هم ختم مىشود . اين گذر را بازارچهء چهارسو چوبى نيز مىگويند .
گذرها معمولا بىسقف بودند و چون سقف اين گذر را با چوب پوشانيده بودند ، به گذر چوبى معروف شده و خانقاه نعمت اللهى تهران نيز در ضلع غربى اين گذر قرار دارد . « 1 »
هامش
( 1 ) . تهران در گذرگاه تاريخ ايران ، ص 154 - 155 ، و نيز طهران در گذشته و حال ، ص 322 .