تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 342

مساهمون:

ص٣٤٢
بعد از آجودان مخصوص باغ آجودانيه به دست ميرآخور - پسر عضد الملك - افتاد و درختهاى آنجا را قطع كرد . اين باغ بعدا در تملك ارباب جمشيد و سرلشگر فيروز قرار گرفت . هنگامى كه دست به دست مىگشت مدتها در اجاره حاجى عبد الله امينيان چوب‌فروش دروازه قزوين بود . فاضل الملك و على وكيلى آجودانيه و جوز درختك را با هم خريدند . آجودانيه سهم فاضل الملك شد و جوز درختك به دست على وكيلى افتاد . آجودانيه سپس به « ديمترى » فروخته شد و فعلا - 1325 ( ه ش . ) - در دست چيت‌ساز است . « 1 » حال بد نيست كه ببينيم آقا رضا خان كه آجودان مخصوص ناصر الدين شاه بود و آجودانيه نيز در واقع منسوب به او است اصلا چه كاره بوده است . مهدى بامداد دراين‌باره مىنويسد : « آقا رضا خان عكاس‌باشى آجودان مخصوص اقبال السلطنه متولد 1259 ( ه . ق . ) پسر آقا اسماعيل جديد الاسلام ( پيشخدمت فتحعليشاه و پيشخدمت‌باشى محمد شاه و ناصر الدين شاه ) و برادر ميرزا علينقى حكيم الممالك است . آقا رضا خان در آغاز كار از پيشخدمتان حضور ناصر الدين شاه بود و سپس در سال 1280 ( ه . ق . ) به لقب عكاسباشى - البته عكاسباشى شاه - و از بازگشت ناصر الدين شاه از اروپا علاوه بر سمت‌هاى عكاسباشى و پيشخدمت مخصوص به سمت خازن صرف جيب شاه ملقب گرديد . ( خازن صرف جيب در زمان سلطنت ناصر الدين شاه از مشاغل مهم و محترم دربارى و عبارت از اين بود كه هر وقت ناصر الدين شاه مىخواست انعامى به كسى بدهد حواله پرداخت آن را به اداره مزبور مىداد . وجوهى كه به‌عنوان پيشكش - رشوه - به شاه داده مىشد . پولهاى كم به اداره صرف جيب و پولهاى زياد را به خزانه به حساب وجوهات خاصه تحويل داده مىشد . خازن صرف جيب را در آن زمان متصدى اداره صرف جيب همايون و تحويلدار صرف جيب مبارك و تا زمان محمد شاه امين الصره نيز مىگفتند ) در سفر اول و دوم ناصر الدين شاه به اروپا در سالهاى 1290 و 1295 ( ه . ق . ) به همراه شاه به اروپا رفت از سال 1301 قمرى رئيس و وزير قورخانه شد . اعتماد السلطنه در يادداشتهاى روزانهء خود - 15 رمضان 1301 - مىنويسد : « رياست قورخانه به آجودان مخصوص در عوض پانزده هزار تومان در هرسال از تفاوت عمل پيشكش شد » و در سال 1302 ( ه . ق ) ملقب به اقبال السلطنه شد . در سال 1304 ( ه . ق ) علاوه بر وزارت قورخانه نيابت فتحعليخان پسر يكسال‌ونيمهء كامران ميرزا نايب السلطنه كه امير
هامش
( 1 ) - جغرافياى تاريخى شميران ، ص 2 - 3