سه ديه براى مصارف دار السيادهء كاشان وقف گرديده بوده است . درين وقف نامه هم حدود قريهء مزبور نوشته نشده است بدين عذر كه « هذه القرى الثلاثة هناك مشهورة معروفة مستغنية من ذكر التحديد و التوصيف . . . »
تصادفا پس از آن نسخهء اصلى سه وقفنامهء ديگر پيدا شد « 1 » بتاريخ 877 در يك طومار قديمى كه امير عماد الدوله شيروانى مستغلات و مزارعى را براى مسجد معروف خود و متعلقات آن ( خانقاه متصل به مسجد و عمارت وقت و ساعت ) اختصاص داده و از آن جمله است « چهارده شبانروز از اصل شانزده شبانروز قنات و اراضى مدعوه به دولت آباد « 2 » از مزارع حوالى مدينهء كاشان » و در تعيين حدود اين مزرعه مينويسد : « به حد اراضى يحيى آباد « 3 » و به حد مزرعهء نصر آباد « 4 » و به حد قريهء بائرهء هراسكان و به ديوار مزرعهء محمود آباد . » « 5 »
قناتهائى كه در قديم مزارع نامبرده را مشروب ميساخته است هم اكنون وجود دارد ، ولى مقدار آب آنها بيش از آن نيست كه قسمتى از محلات داخل شهر را در مسير خود مشروب سازد . از قرار معلوم شهر كاشان در ازمنهء سابق از آب چشمهء فين استفاده ميكرده و احتياج به آب اين قنوات نداشته و تمام آب قنوات به مصرف مزارع ميرسيده است . ولى پس از آنكه شهر از آب فين محروم گرديده است آب قنوات را به مصرف داخل شهر رساندهاند و مزارع دولت آباد و نصر آباد و محمود آباد خشك شده و در طول زمان اسامى آنها نيز از خاطرها رفته است . هرگاه با مطالعات فنى بتوان معلوم نمود كه جريان آب اين قناتها در خارج شهر بكدام طرف بوده آن وقت معلوم خواهد شد كه مزارع دولت آباد و نصر آباد و محمود آباد در چه نقاطى وجود داشته است و با در نظر گرفتن محل مزرعهء يحيى آباد كه هنوز به همين اسم وجود دارد و مجاور ايستگاه راه آهن است ممكن خواهد بود كه محل قريهء هراسكان را هم تعيين كرد .
هامش
( 1 ) - دفتر 1 جلده « فرهنگ ايران زمين » ( مقالهء جناب آقاى سيد حسين شهشهانى با متن هر سه وقف نامه ) .
( 2 ) - مطهر قنات دولت آباد اكنون جنب دروازهء فين و آرامگاه قاضى اسد است .
( 3 ) - يحيى آباد وصل به كوى پشت مشهد و شامل اراضى ايستگاه كنونى راه آهن است .
( 4 ) - قنات نصر آباد يك جا از روى قنات دولت آباد مىگذرد .
( 5 ) - فعلا قناتى باسم محمودخانى وجود دارد ، طرف دروازهء اصفهان .