دارد ولى الى حال نه از طرف دولت و نه از قبل رعيت در تخليص و اكمال اين كار توجه و اقبالى بظهور نرسيده ، مگر آنكه در همه اين حدود سه گونه معدن يافت مىشود .
يكى معدن زاج سياه در حدود قريهء ابو زيد آباد ملكى جناب جلالت مآب امين الدوله و جناب مستطاب آقاى آقا سيد مهدى پشت - مشهدى و غيرهما ميروند رعاياى آن حدود اجاره نموده در آن معدن كار كرده ، خاكى است سفيد رنگ حمل كرده به كاشان و ساير ولايات نقل مىكنند . در عمل صباغى و چموش دوزى وارسى دوزى لازم است و از قرار يك من به وزن شاه يك هزار دينار به فروش ميرسد .
يكى ديگر معدن لاجورد است در حدود قريهء قمصر ملك چند تن از سادات عالى درجات لاجوردى كه طايفهاى از اعيان و تجار كاشانند و مستأجرين آنجا هميشه در كارند . اول از معدن كنار آرند و سحق و صلايه نموده در ظرفى بزرگ به آب ريخته خزخزه كنند ، سنگش فورا [ 171 پ ] ته نشيند و لاجورد محلول و مخلوط آب را در ظرفى ديگر ريزند ، چون ساعتى بگذرد لاجورد بالمره ته نشيند و آبش زلال شود . آن آب را بريزند و لاجورد را جمع كرده چون قدرى رطوبتش كم شود گلوله كرده در جائى بگذارند تا خشك شود و حمل و نقل بكاشان و بعضى ولايات ديگر نمايند و به نقاشان عمارتى و غيره از قرار يك من به وزن شاه يك تومان الى پنج هزار و كمتر بفروشند . ديگر قيمت معينى ندارد هرسالى بيك قيمتى بخرند .
و يكى ديگر معدن سنگ مرمر است در ميان بيابان قريهء جوشقان
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى ) — صفحة 226
مساهمون: عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
ص٢٢٦