تخمينا دو كاروانسرا كه درهاى آنها مقابل يكديگر گشوده شود و ميان آن بازار سقف بسيار [ 172 پ ] رفيع عالى و چهار سوقى ملوكانه و همه آن دكانها دو روى رويى به فضاى بازار و رويى بصحن كاروانسراها و در دكانها همه استادان كامل نحاس و در كاروانسراها همه حجرات استادان چرخگر و سوهانگر و سفيدگر و چرخساز و كندهكار و گدازنده و غيره كه همه از ملزومات و متفرعات عمل نحاس است سال به دوازده ماه مشغول ساختن و پرداختن انواع و اقسام مسينه آلات هستند و الحق چه خوب از عهده بر ميآيند .
باب هشتم از فصل سيم در آن حدود مال التجاره چه خارج و داخل مىشود و چه متاعى بيشتر خريدار دارد و طريقهء خريد و فروش و گمرك و راه دارى از چه قرار است ؟
جواب آنكه مال التجاره از كاشان منحصر است به پنبه و ريسمان و تنباكو و بعضى سالها بادام و كذلك كرباس و قدك رنگ شدهء بيد گل و اقمشهء ابريشمى از قبيل انواع مخمل و خارا و قناويز و اطلس و ختائى وصوف و قطنى [ 173 ر ] الوان و زرى و جمله را اهالى گمرك يك وجهى دريافت مينمايند و آنچه خارج مىشود بهذه التفصيل وجهى مأخوذ ميدارند .
آنچه مال التجاره كه از كاشان خارج مىشود مباشرين گمرك از مكارى يك وجهى بصيغهء كوتوارى مأخوذ ميدارند ، يعنى از شتردار هرشترى كه حمل مىكند چهارصد دينار و از قاطر دار هرقاطر يا الاغى كه حمل مينمايد دويست دينار بصيغهء كوتوارى دريافت ميدارد و اين كوتوارى دخل بتاجر و صاحب مال ندارد ، و از تاجر بهذه التفصيل مطالبه مىكند :