از اصل قابل بنائى و بنياد نيست و بر علاوه هرگاه در ريگستان خاكى از خارج آورده بنائى برپا كنند چون يك تند بادى بوزد اگر پنجاه ذرع ارتفاع آن عمارت باشد يحتمل كه تلى گردد از ريگ . پس معلوم شد كه در حدود شمالى كاشان دز و قلعه از قديم بنياد نشده است .
* * * و اما اسامى شهر و قصبات و قراء و مزارع از اين قرار است . و قصبه عبارت است از آن قريهاى كه از كمال آبادى همه وقت ما يحتاج سكنهء آنجا در خود آنجا موجود باشد و در دكاكين گذارند و بفروشند و مزارع عديده در محوطهء آن تابع و جزو جمع ديوانى آن باشد . اما التفصيل بدينگونه است :
397 باب
وقفى اصل شهر 7 باب - مزارع حومه 16 باب - قراء گرمسير و مزارع 182 باب - قراء سردسير و مزارع 192 باب .
كاشان از هفت رشته قنات باستثناى بعضى از طاقات قناتين صاحبى و معظم [ 108 ر ] آباد كه در خارج شهر به زرع ميرود و هشت طاق آب خالصهء چشمه فين و شش طاق از آب شاه خالصهء مزرعهء صفى آباد كه از بند قهرود مىآيد مشروب و داير است و اسامى قنوات بهذه التفصيل .
و بر علاوهء قنواتى كه درذيل مذكور مىشود بيشتر محلات كاشان سىپكهاى بسيار خوب دارند بجهة رفع بعضى ضرورتها و آن چنان است كه رشتهء قنوات دورهء آران و بيدگل قبل از حصاربندى يا در زمانى كه عرصهء محصورهء اين شهر هنوز از بيوتات و عمارات معمور نشده بوده است از قطر دايرهء حصاربندى به طرف دامنهء جنوبى گذشته و هريك
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى ) — صفحة 131
مساهمون: عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
ص١٣١