از تاخت و تاز اشرف محمود افغان است ، و الا از قنوات بايره و آثار قلاع و عمارات مندرسه كه قدم بقدم در بيابانها معاينه مىشود آبادى قم و كاشان بيك ديگر متصل بوده و در يك روال مذكور و محسوب ميداشتهاند .
خلاصه قلاع محوطهء كاشان كه الان جز آثارى بيادگار ندارند بتمامها همين بود كه از حوالى سمت مشرق مايل به طرف جنوب و مغرب الى شوراب كه واقع بين المغرب و الشمال است باجمال معروض گشت و از [ 107 ر ] شوراب الى ابو زيد آباد كه در حدّ مشرق كاشان فرض شده ديگر قلعه نيست . اگر بعضى چهار ديوارها به نظر رسد لاشك از قلعههاى رعيتى است كه يك زمانى فلان موضع مزرعه و آب و اشجارى بوده از براى اقامت چهار نفر رعيت و ما يحتاج آنها از قبيل حيوان و حشر و غيره چهار حصارى مشتمل برچند سرساى دهقانى ساختهاند ، بعد از خرابى و انهدام آن مزرعه آن قلعهء مندرسه در نظر باقى مانده .
و اما دليل آنكه در حدّ شمالى كاشان قلعه و معقلى از قديم برپا نشده ، چون از پيش معروض افتاد كه از شوراب الى قريهء ابو زيد آباد همهجا كوير و شوره زار و باطلاق و درياى نمك و ريگستان است بملاحظهء قريب درياى نمك و شوره زار و نبودن آب و آبادى از اين كار امتناع نمودهاند ، زيرا كه اگر قناتى احداث كنند علاوه از آنكه در زمين شوره زار و شورات كندن قنات متعسر است آبش تلخ و شور است و گياه نميرويد و اگر محض خوردن آب بچاه اكتفا رود خوردن را نشايد و قطع [ 107 پ ] نظر ازين تفصيلات هرجا كوير و شورهزار و نمك است خاكش دوام عمارت را ندارد و در شش ماه از هم متلاشى شود و هرجا ريگستان است
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى ) — صفحة 130
مساهمون: عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
ص١٣٠