تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 62

مساهمون:

ص٦٢
تاريخى در 15 ديماه 1310 ذيل شمارهء 75 در فهرست آثار ملّى ايران به ثبت رسيده است .

15 - مسجد نو

از خيابان لطف‌عليخان زند خيابان احمدى منشعب گشته به طرف جنوب ميرود و پس از مسافتى مختصر به ميدانى ميرسد كه يك سوى آن مسجد نو و سوى ديگر بقعهء شاه چراغ واقعست . مسجد نو بناى بسيار وسيعى است كه داراى صحنى بدرازاى شرقى غربى 200 متر و پهناى شمالى جنوبى 100 متر مىباشد . يك رديف درختان چنار كهن در جهت طول و درميان صحن بهترين امتياز آن بشمار ميرود . در وسط جبههء جنوبى صحن ايوان بلندى است كه شبستان مسجد با ستونهاى سنگى و محراب در پشت آن قرار دارد . در جبههء شمالى هم ايوانى قرينهء ايوان جنوبى واقع است ( ش 121 ) آب خيرات معين الدّين از نهر زيرزمينى كنار درختان چنار و سه حوض در طول مسجد ميگذرد و به محلّات شهر ميرود . اين مسجد را بنام مسجد اتابكى نيز ميخوانند و از طرف اتابك سعد بن زنگى بين سالهاى 598 تا 615 هجرى بنياد گرديده است و بنا بگفتهء صاحب شيرازنامه ابتدا اندرون اتابك بود و بشكرانهء بهبودى دختر منحصر بفردش آن را به مسجد تبديل نمود و بر اثر زلزله‌هاى متعدّد مانند ساير ابنيهء شيراز ويرانى فراوانى يافته تعميرات مكرّرى در آن انجام گرفته است . يك بار در سال 995 هجرى خواجه سعد الدّين شيرازى ملقّب به شاه نواز خان آن را تعمير كرده بعدا هم در زمان شاه سلطانحسين صفوى تعمير مفصّلى در آن نموده‌اند . صادق خان زند در 1183 و حاجى ميرزا على اكبر خان قوام الملك و فرزندش فتحعليخان از 1271 تا 1301 آن را تعمير كرده‌اند و براى آخرين‌بار بهمّت حاج باقر بهبهانى بوسيلهء مرحوم معين الشّريعه واعظ اصطهباناتى تعمير شده است كه اشعار سر در نوساز آن نيز مربوط به همين تعمير مىباشد . بناى مسجد نو در 15 ديماه 1310 ذيل شماره 73 در فهرست آثار ملّى ايران بثبت رسيده است .
اقليم پارس ( فارسى ) — صفحة 62 | محمد تقى مصطفوى